عاشورا شناسى (فارسى) — الصفحة ٤١٢
حكم فقهى گريه
اينك در مىيابيم - چنان كه بعضى روان‌شناسان معتقدند - چرا بيمارى عصبى « افسردگى » بين ملتهايى كه در مراسم دينى يا سوگ خويشان و عزيزان بطور رسمى و علنى گريه مىكنند ، بسيار كمتر از غربيان است . آرى بيشتر آنان چندان گرفتار لذات مادى و زندگى ماشينى شده‌اند كه احساسات عارفانه‌شان مرده و روحشان افسرده و پژمرده گشته ، نه درد آشنايند و نه با سوز و آه همراه . چشم سرشان چون ديده ضميرشان خشك و بىفروغ مانده ، و خود بىپناه و پايگاه درمانده‌اند .
راستى كه در فشار محنتهاى ماتمكده دنيا ، چشمهاى گريان چشمه جوشانى است كه آلام روحى و رنجهاى درونى را بيرون مىريزد ، و آرامش لازم را به انسان باز مىگرداند .
خوشا چشمهاى گريان و دلهاى شادان !
خوشا حال كسانى كه اين لذات معنوى را چشيده و اطمينان قلب را يافته‌اند !
حكم فقهى گريه
حكم فقهى گريه
اسلام كه همواره واقعيات زندگى و نيازهاى طبيعى آدميزاد را در نظر دارد ، گريه بر آلام شخصى را پسنديده و تجويز كرده « 1 »
، اما از بىتابى و زيان وارد كردن به خود يا سخنان ناروا و كفرآميز منع نموده ، چنان كه در فتاوى امام خمينى - دامت بقائه - مىخوانيم :
« گريه براى مرده جايز بلكه گاهى مستحب مىباشد ، و آن به هنگام شدت حزن و اندوه است ، لكن چيزى نگويد كه مورد غضب خدا باشد . . . سيلى و خراش وارد كردن ( بر بدن ) ، بريدن يا كندن مو و فرياد زدن بيش از حد اعتدال بنابر احوط جايز نيست . » « 2 »
تاريخ زندگى پيامبر اكرم ما نشان مىدهد كه آن حضرت نيز در وفات خويشان يا اصحاب اندوهگين شده مىگريستند . از جمله اين موارد شهادت حمزه عموى بزرگوارش مىباشد ، كه در جنگ احد رخ داد و فجيعانه مثله گشت . آن رسول رحمت بر وى گريست و زنانى را كه بر وى ندبه كردند دعا نمود « 3 »
.
( 1 ) . درباره ارزش اخلاقى و پاداش اخروى اين نوع گريه - كه انگيزه‌اى طبيعى دارد - در آغاز مقاله بحث شد ، و روشن‌گشت كه آثار معنوى آن البته كمتر از گريه‌اى است كه باعث آن شوق عارفانه يا سوز و گداز عاشقانه است و به حق تعالى و اوليائش وابسته مىباشد .
( 2 ) . رساله نوين تحرير الوسيله ، ترجمه و توضيح از عبدالكريم بىآزار شيرازى ، ج 3 / 266 .
( 3 ) . دكتر محمد ابراهيم آيتى ، تاريخ پيامبر اسلام ، با تجديد نظر و كوشش دكتر ابو القاسم گرجى ، انتشارات دانشگاه تهران ، چاپ دوم ، ص 299 .