عاشورا شناسى (فارسى) — الصفحة ١٩٩

تاريخ تشكيل مجالس عزادارى

شاعرم . حضرت فرمودند : ابياتى بگو و جلوتر از ما به مدينه برو و خبر ورود ما را و مصيبت هائله قتل سيد الشهداء ( ع ) را به مردم اعلام كن ! به اصطلاح معروف عربى ناعى باش ، بشير اين ابيات را ساخت و با گريه و صداى بلند بر مردم مدينه فرو خواند :

يا اهْلَ يَثْرِبَ لامُقامَ لَكُمْ بِها * قُتِلَ الْحُسَيْنُ وَ ادْمِعى مِدْرارٌ

الْجِسْمُ مِنْهُ بِكَرْبَلاءِ مُضَرَّجٌ * وَالرَّأْسُ مِنْهُ عَلَى الْقَناةِ يُدارُ

و نيز ابياتى به ام‌كلثوم منسوب است كه در راه مراجعت به مدينه گفته بود :

مَدِينَةُ جَدِّنا لاتُقْبِلينا * فَبِالْحَسَراتِ وَالْاحْزانِ جَيْنا

خَرَجْنا مِنْكَ بِالْاهْلينَ جَمْعاً * رَجَعْنا لارِجالَ وَ لابَنينا

و نيز اين بيت مربوط به همان ورود اهل‌بيت به مدينه در كتب مقاتل به جاريه‌يى از اهل مدينه نسبت مىدهند :

نَعى سَيِّدى ناعٍ نَعاهُ فَاوْجَعا * وَ أَمْرَضَنى ناعٍ نَعاهُ فَانْجَعا

چند بيت نيز به دختر عقيل بن ابىطالب منسوب است كه مىگويند چون خبر واقعهء كربلا به مدينه رسيد وى اين اشعار بگفت ، از اين اشعار سه بيت را ابوريحان بيرونى در آثار الباقيه ضبط كرده است .

ماذا تَقُولُونَ انْ قالَ النَّبِىُّ لَكُمْ * ماذا فَعَلْتُمْ وَ انْتُمْ آخِرُ الْأُمَمٍ

بِعِتْرَتى وَ بِاهْلى عِنْدَ مُفْتَقَدى * نِصْفٌ أُسارى وَ نِصْفٌ ضُرَّ جُوا بِدَمٍ

ماكانَ هذا جَزائى انْ نَصَحْتُ لَكُمْ * انْ تَخْلِفُونى بِسُوءٍ فى ذَوِى رَحِمى

بنابراين بايد اولين شعر مرثيه و نخستين مجلس عزادارى را مربوط به همان سال 61 هجرى گرفت . از آن پس شعراى عرب كه از همه معروف‌تر كميت ( متوفى 126 ) و سيد اسمعيل حميرى ( متوفى 179 ) كه مىگويند براى حضرت صادق ( ع ) با اشعارش مرثيه خوانى كرد در حالتى كه پردگيان حرم نيز پشت پرده نشسته گوش مىدادند و مىگريستند و اين خود هم مجلس عزادارى بود و هم شعر مرثيه .

دعبل خزاعى ( متوفى 246 ) و ديك الجن عبدالسلام ( متوفى 235 ) هم از كسانى هستند كه در شعر مرثيه گويى اهل‌بيت معروف هستند . بعد از ايشان روز به روز عدّه مرثيه سرايان زياد مىشود . سيد رضى ( رض ) ( متوفاى 406 ) ابن هباريه ( متوفاى 509 ) اين‌ها از مرثيه سرايان قديم عرب بودند و بعد از آن شعراى مرثيه‌ساز عربى تا عصر حاضر روزافزون است .