زگفتار دهقان ( شاهنامه فردوسى به نظم ونثر ) (نگارش اقبال يغمائى) (فارسى) — الصفحة ٦٠٠

برگردانده شد .

خشم گرفتن انوشيروان بر بزرگمهر و بند فرمودنش

بزرگمهر پيوسته همزبان و همنشين شاه بود و به سخنان سودمند وى را شادمان و دلخوش مىداشت . اما به انجام چنان روى نمود كه شاه به سببى بر آن آزاد خوىِ روشن نظر درشتناك و تيز خشم گشت . وى را ناكرده گناه به زندان كرد ، و چندان در تاريكى و رنج و سختى نگاه داشت كه ديدگان جهان بينش تيره شد . امّا آن فرزانهء حكيم به آن ستمها كه بر وى مىرفت پيوسته خرسند بود . چون چندى روزگار بر او بدين گونه گذشت شاه را به دانش و راى و تدبير او نياز افتاد . از چاه به گاهش برآورد دهانش را از در خوشاب آگنده كرد و از توسن دلى و آتش نهادى خويش پشيمان گشت

كه با او چرا كرد چندين جفا * از آن پس كزو ديد مهر و وفا

چو دانا رخ شاه پژمرده ديد * روانش به درد اندر آزرده ديد

به دو گفت كاين بودنى كار بود * ندارد پشيمانى و درد سود

چون بر اين روزگاران زمانى گذشت كسرى نامه‌اى پندمند به پسرش هرمز فرستاد و نوشت

تو بيدار باش و جهاندار باش * خردمند و راد و بىآزار باش

به دانش فزاى و به يزدان گراى * كه اويست جان ترا رهنماى

مبادا كه گردى تو پيمان شكن * كه خاكست پيمان شكن را كفن

به بادافره بىگناهان مكوش * به گفتار بد گوى مسپار گوش

به هر كار فرمان مكن جز به داد * كه از داد باشد روان تو شاد

زبان را مگردان به گرد دروغ * چو خواهى كه تخت از تو گيرد فروغ

و گر زيردستى بود گنج دار * تو او را از آن گنج بىرنج دار