جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — الصفحة ٧٩٥

باب 1 حدّ قاذف

1295 - 46543 - ( 32 ) امام صادق عليه السلام دربارهء بردهء مكاتب فرمود : « به‌اندزه‌اى كه از قرارداد مكاتبه‌اش پرداخته ، حدّ آزاد بر او زده مىشود و باقيمانده را حدّ برده مىزنند » .

1296 - 46544 - ( 33 ) ابوبصير گويد : « فرمود : حدّ يهودى و مسيحى و برده در شراب و افترا يكسان است و تنها مصالحه‌اى كه با اهل ذمّه شده است اين كه ، در خانه‌هاىشان شراب بنوشند » .

1297 - 46545 - ( 34 ) امام باقر عليه السلام دربارهء برده‌اى كه به فرد آزاد افترا مىبندد ، فرمود : « حدّ مىخورد ، جز يك تازيانه يا دو تازيانه » .

شيخ طوسى رحمه الله گويد : « احتمال مىرود كه منظور از افترا چيزى است كه به حدّ قذف نرسيده است .

چنين چيزى حدّ را به طور كامل ايجاب نمىكند و در چنين موردى ، تعزير ثابت است » .

1298 - 46546 - ( 35 ) سماعه گويد : « از او [ / امام صادق عليه السلام ] دربارهء برده‌اى كه به فرد آزاد افترا بزند ، پرسيدم .

حضرت فرمود : پنجاه تازيانه بر وى ثابت است » . شيخ طوسى رحمه الله گفته است : « توجيه اين روايت همان است كه ما آن را در روايت اول ذكر كرديم » . [ منظورش همان روايت پيشين است ] .

1299 - 46547 - ( 36 ) قاسم بن سليمان گويد : « از امام صادق عليه السلام دربارهء برده‌اى كه بر فرد آزاد افترا بسته است ، پرسيدم كه : چه اندازه تازيانه مىخورد ؟ حضرت فرمود : چهل تا . حضرت افزود : اگر برده كار زشتى انجام دهد ، نيمى از عذاب براى اوست » .

شيخ طوسى رحمه الله گويد : « اين روايت نادر است و بر خلاف ظاهر قرآن و روايات بسيارى است كه در پيش آورديم و روايتى كه چنين باشد ، بدان عمل نمىشود و چنين روايتى مايهء اعتراض نمىتواند باشد . اما مخالفت آن با ظاهر قرآن به اين دليل است كه خداوند متعال فرمايد : آنان كه زنان محصنه را متهم مىسازند ، تا ادامه فرمودهء خداوند كه : آنان را هشتاد تازيانه بزنيد و شهادت آنان را هرگز نپذيريد .

« 1 » و اين آيه عموميت دارد و شامل هر تهمت زننده‌اى مىشود ؛ چه آزاد باشد يا برده و اما فرمودهء خداوند متعال كه : اگر آنان كار زشتى كردند ، بر آنان است نيمى از آنچه بر زنان محصنه از عذاب است ، « 2 » اين منحصر به زناست ؛ به دليل رواياتى كه توضيح داديم و به اين دليل كه تناقض اين روايات روا نيست » .

( 1 ) . نور 24 / 4 . ( 2 ) . نساء 4 / 25 .