جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — الجزء ٢٣، الصفحة ٧٢١

باب 9 وجوب پرداخت بدهى با مطالبه و حرمت تأخير در فرض توانگرى و ردّ نيكو در فرض تنگدستى و حكم خوددارى كننده از پرداخت بدهى

1184 - ( 6 ) در كتاب العوالى روايت مىشود كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « تأخير توانگر در پرداخت بدهى ، مجازات وى و ريختن آبرويش را حلال مىكند . »

و فرمود : « تأخير توانگر در پرداخت بدهى ظلم است . »

1185 - ( 7 ) در كتاب من لا يحضره الفقيه آمده است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « هيچ بدهكارى نيست كه طلبكارش راضى و خشنود از نزدش باز گردد ، مگر آن‌كه جنبنده‌هاى زمين و ماهيان دريا بر وى درود مىفرستند .

و هيچ بدهكارى نيست كه طلبكارش خشمگين از نزدش بازگردد ، در حالى كه توانگر است مگر آن‌كه خداوند عزيز و باشكوه در برابر هر شب و روزى كه حق او را نگه مىدارد ، برايش ظلمى ثبت مىكند . »

1186 - ( 8 ) عبدالله بن سنان از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « هزار درهم را دو بار قرض دهم ، براى من محبوب‌تر است كه يك بار آن را صدقه دهم و همان گونه كه براى بدهكار در انتظار گذاشتن طلبكار جايز نيست ؛ در حالى كه توانگر است ، به همين صورت جايز نيست او را در تنگنا قرار دهى در صورتى كه بدانى تنگدست است . »

1187 - ( 9 ) در كتاب فقه الرضا آمده است كه روايت شده : « همان گونه كه براى بدهكارِ توانگر ، تأخير در پرداخت جايز نيست ، به همين صورت براى طلبكار در تنگنا قرار دادن تنگدست ، حلال نيست . »

1188 - ( 10 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه امام صادق عليه السلام فرمود : « هر توانگرى كه از پرداخت حق ديگران خوددارى كند ، در حالى كه آنچه بايد بپردازد در اختيار دارد و از پرداخت آن خوددارى كند - در صورتى كه طلبكار نيز جز به گرفتن حقش راضى نشود - بدهكار را مىزنند تا آن را پرداخت كند .

و اگر بدهكار تنها جنس در اختيار دارد ، آنها را در اختيار يك نفر كفيل مىگذارد و اگر كفيلى نيافت اموالش توقيف مىشود تا زمانى كه آن را بفروشد و پرداخت كند . »

ارجاعات

گذشت :

در روايت يكم از باب پنجاه و ششم از باب‌هاى مبارزه با نفس فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « و حقِ طلبكارِ درخواست‌كننده اين است كه اگر توانگرى ، به وى بپردازى و اگر تنگدستى ، وى را با سخن نيكو خشنود كنى و با لطف و مهربانى از خود باز گردانى »