جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — الصفحة ٣٣٣
باب 1 وجوب اجتناب از حرام و حرمت كسب با محرّمات و جواز كسب با مباحات و مباح بودن صنايع و حرفه‌ها و رعايت تقوا و امانت
سودمند و سبب استوارى پايه‌هاى زندگانى و كسب درآمد است - پس آموزش و كار كردن و مزد گرفتن بر همهء آن‌ها حلال است ؛ هر چند گاهى نيز در جهات گناه به كار گرفته شوند . مثل ساختن آنچه براى حلال قرار داده شده است و سپس در جهات حرام - مثل كمك به ستمگران و جهات ديگر گناه - مصرف مىشود ؛ مانند كاسه و قدح شبيه به آن . و به دليل - منافع آن - آموزش و ساختن آن جايز است و بر كسى كه آن را در غير راه‌هاى حق و صلاح به كار مىبرد - كه خداوند به آن‌ها دستور داده است - حرام است ، نه در جهات ديگر . مگر آن‌كه صنعت حرام و مورد نهى باشد ؛ مانند غنا و ساختن وسايلش و ساختن كليسا و كنيسه و آتشخانه و نقاشى موجودِ با روح - مثل حيوان و روحانى - و مثل ساختن دف و عود و مانند آن و ساختن شراب و مست كننده و وسايلى كه شايستگى هيچ كار حلالى را ندارد ، پس ساختن و آموزش آن حرام است و جايز نيست و توفيق از خداست » .
587 - 31803 - ( 20 ) در جاى ديگر كتاب فقه الرضا آمده است :
« بدان كه - خداوند تو را رحمت كند - هرآنچه بدان دستور داده شده كه به مصلحت مردم است و پايه‌هاى كارهاىشان بر آن استوار - از جهات مصلحتِ بدون جايگزين - از خوردنى و نوشيدنى و پوشيدنى و ازدواج و مالك شدن و به كار گرفتن ، پس همهء اين‌ها خريد و فروش و بخشش و عاريهء آن حلال است .
و هرآنچه در آن تباهى است و از جهت خوردن و نوشيدن و پوشيدن و ازدواج و نگهدارى براى جهت فساد ، مورد نهى قرار گرفته است ؛ مانند مردار و خون و گوشت خوك و رباخوارى و تمامى زشتىها و فواحش و گوشت درندگان و شراب و شبيه به آن ، پس حرام است و به جسم زيان مىرساند و نقش انسانى را تباه مىكند . »
588 - 31804 - ( 21 ) در سفارش‌هاى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به ابوذر آمده است :
« اى ابوذر ! هركس باك نداشته باشد كه از چه راهى مال به دست آورد ، خداوند [ نيز ] باك ندارد از كجا او را وارد آتش كند . »
« 1 » 589 - 31805 - ( 22 ) محمد بن فضيل روايت مىكند كه امام كاظم عليه السلام فرمود :
« هر چيز كه انسان [ طلب ] روزىاش را با آن آغاز كند ، آن تجارت است . »
( 1 ) . اين عبارت در سفارش‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله به ابوذر در كتاب الامالى شيخ طوسى يافت نشد .