خارج اصول (فارسى) — الصفحة ٤٢٨

حقيقت شرعيّه

كاملا مأنوس بوده‌اند و اينها قديم بودند نه جديد و حادث ،

براى نمونه به آيات زير توجه كنيد :

الف : در سورهء مزمّل كه مكّى است و در اوائل بعثت نازل شده مىخوانيم :

أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ « 1 » .

ب : در سورهء مدثّر كه مكى است مىخوانيم : قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ « 2 » .

ج : در سورهء قيامت كه مكى است مىخوانيم : فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى « 3 » .

د : در سورهء اعلى كه مكى است آمده : وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى « 4 » .

و اگر اين معانى جديد و نامأنوس بود حتما پيامبر بيان مىكرد ، قرينه مىآورد ، حتما مسلمانان استفسار مىكردند كه منظور شما از صلوة و زكات و . . . چيست ؟ در حالى كه تاريخ اينها را ثبت نكرده پس معلوم مىشود اينها جديد و مستحدث نيستند بلكه قديمند .

3 - بر فرض شك كنيم كه آيا اينها جديدند يا قديم ، مىگوييم : على الفرض اين عبادات قبل از اسلام هم بوده ولى آيا عبادات اسلامى مفهوما و ماهيّتا با آنها يكى است يا ماهيّت جديد است ؟ اگر جديد باشد نياز به وضع جديد دارد و وضع جديد يا با حفظ وضع قديم است كه مستلزم تكثر و تعدد وضع و اشتراك لفظى است و يا با منسوخ و مهجور شدن وضع قديم است كه مستلزم نقل است و شك داريم كه چنين چيزى تحقّق يافته است يا نه ؟ از اصل عقلائى عدم اشتراك و عدم تعدد وضع و عدم نقل استفاده مىكنيم كه موردشان چنين موردى است كه شك در اصل نقل يا اشتراك داشته باشيم . باز نتيجهء اين اصول آن است كه اين ماهيّات قديم هستند و قبل از اسلام هم بوده‌اند و جديد نيستند .

و امّا گروه دوّم : اينها هم دليل بر مستحدث بودن ماهيّات آورده‌اند و هم از ادلّهء

( 1 ) . سورهء مزمل ، ص 20 . ( 2 ) . سورهء مدثر ، ص 43 . ( 3 ) . سورهء قيامت ، ص 31 . ( 4 ) . سورهء اعلى ، ص 15 .