خارج اصول (فارسى) — الصفحة ٤٢٧

حقيقت شرعيّه

اوّلا خداى حكيم بايد بيان كند و مجمل نگويد ، البته اين قابل‌جواب است كه در مقام اصل تشريع بوده و در اين مقام اهمال جايز است .

و ثانيا استخدام پيش مىآيد كه از مرجع ضمير « ضمير مستتر در كتب كه به صيام برمىگردد » معنايى اراده شود كه صيام شريعت اسلام باشد و از خود ضمير معناى ديگرى اراده شود كه صيام شريعت قبلى باشد و اصل عدم استخدام است .

پس معلوم مىشود صوم همان صوم است ، ماهيّت همان ماهيّت است هرچند از نظر شكل عبادت و كميّت و كيفيّت آن خيلى فرق دارند .

يا مثلا آيه مىگويد : وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالًا وَ عَلى كُلِّ ضامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ « 1 » و بيانگر آن است كه عبادت حج در زمان حضرت ابراهيم عليه السّلام امرى رايج و دارج و شايع بود . و چنين نيست كه اين ماهيّت و طبيعت در شريعت اسلام حادث شده باشد .

يا مثلا آيهء ديگرى مىفرمايد : وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا « 2 » كه بيانگر اين است كه عبادت نماز و زكات در شريعت حضرت عيسى نيز بوده و از مخترعات شارع اسلام نيست . يا آيه ديگرى مىفرمايد : وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ « 3 » يعنى به همهء پيامبران الهى وحى نموديم كه كارهاى نيك انجام دهند و نماز را به پا دارند و زكات بپردازند . پس معلوم مىشود اين عبادات خيلى قبل از اسلام مطرح بوده‌اند و جديد نمىباشند .

2 - آيات سوره‌هاى مكّى كه در اوائل بعثت و در اوج غربت و مظلوميّت پيغمبر نازل شده نشان مىدهد كه از همان ابتدا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و خداى متعال اين الفاظ را در آن عبادات به كار برده‌اند و مردم هم تعجّب نكرده‌اند و كارى عجيب و غريب ندانسته‌اند و نپرسيده‌اند كه منظور چيست ؟ و اين نشان مىدهد كه آنها با اين معانى

( 1 ) . سورهء حج ، ص 27 . ( 2 ) . سورهء مريم ، ص 31 . ( 3 ) . سورهء انبياء ، ص 73 .