خارج اصول (فارسى) — الصفحة ٣٣٩

5 - اطلاق لفظ بر لفظ

ولى اگر استعمال به معناى علامت بودن لفظ براى معنى باشد حقيقت اين است كه اين دو قسم نيز از باب استعمال است زيرا علامت بودن امرش سهل است و مانعى ندارد كه لفظ خاص و جزئى علامت و نشانه و اماره‌اى باشد براى نوع يا صنف و چون ما در باب حقيقت استعمال همين مبنا را اختيار كرديم لذا محذور ندارد كه اين دو قسم نيز از باب استعمال باشند .

در پايان بحث كوتاه ديگرى مطرح مىكنيم : بر فرض كه نام اين اطلاقها استعمال باشد آيا حقيقت‌اند يا مجاز ؟ قطعا اين استعمالها حقيقى نيستند زيرا لفظ زيد براى مثل خود يا كلّى زيدها و . . . وضع نشده تا استعمالش حقيقى باشد . ولى مجازيّت آنها بر اساس اينكه حسن استعمال مجازى تابع طبع باشد بلامانع است و نيز بر مسلك قراين بيست و پنجگانه هم اگر علاقهء مما ثلث يا علاقهء كلى و جزئى را يكى از علايق معروف بدانيم باز استعمال مجاز است و قرينه دارد ، و اگر اينها را از قرائن مذكور ندانيم باز مىگوئيم ؛ لزومى ندارد كه استعمال يا حقيقى باشد يا مجازى و تقسيم مذكور وحى منزل نيست .