حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٩
نيم‌نگاهى به سخنان پاپ
بركات الهى در پيش توست . . . . « 1 »
پيامبر خدا ، عقل را برترين " ثروت " و فقدان آن را خطرناك‌ترين " فقر " مىداند :
لا فَقرَ أشَدُّ مِنَ الجَهلِ ، و لا مالَ أعوَدُ مِنَ العَقلِ . « 2 »
هيچ تنگ‌دستىاى ، بدتر از نادانى نيست و هيچ سرمايه‌اى ، سودمندتر از خردمندى نيست .
از منظر پيامبر صلى اللّه عليه و آله صادق‌ترين و استوارترين مسلمانان ، آنانى هستند كه بيش از ديگران از خِرد بهره مىگيرند و در امور زندگى مىانديشند .
پيامبر صلى اللّه عليه و آله از يك سو ، استوارترين تكيه‌گاه كنش‌هاى فردى و اجتماعى مؤمن را " خِرد " تلقّى مىكند و از سوى ديگر ، ميزان سنجش چگونگى عبادت مؤمنان را به اندازه خرد آنها ارزيابى مىكند :
لِكُلِّ شَىءٍ دِعامَةٌ و دِعامَةُ المُؤمِنِ عَقلُهُ ، فَبِقَدرِ عَقلِهِ تَكونُ عِبادَتُهُ لِرَبِّهِ . « 3 »
هر چيزى پشتيبانى دارد و پشتيبان مؤمن ، خرد اوست . از اين رو ، بندگىِ مؤمن براى پروردگارش ، به اندازه خرد اوست .
ايشان ، هشدار مىدهد كه به هنگام ارج‌گزارى انسان‌ها و داورى درباره مردمان ، به " نيكو خردى " آنها توجّه كنند و بدانند كه خداوند ، پاداش انسان‌ها را بر پايه خِرد ، استوار خواهد ساخت :
إذا بَلَغَكُم عَن رَجُلٍ حُسنُ حالٍ فَانظُروا فى حُسنِ عَقلِهِ ، فَإِنَّمايُجازى بِعَقلِهِ . « 4 »
( 1 ) در كتاب جواهر المطالب ( ج 2 ص 148 ) از پيامبر خدا چنين روايت شده است : " در برابر حق ، فروتن باش ؛ از هر سو كه بر تو وارد شود . . . . گمان را رها كن و بر پايه يقين ، بنا كن و آنچه را بر تو مشتبه شد ، با خردت تمييز ده ؛ چرا كه عقل ، حجّت خدا ، برهان الهى و وديعه او نزد توست " . ( 2 ) الكافى : ج 1 ص 25 ح 25 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 89 ح 15 ؛ الفردوس : ج 5 ص 179 ح 7889 . ( 3 ) كنز الفوائد : ج 2 ص 31 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 96 ح 42 ؛ الفردوس : ج 3 ص 333 ح 4999 . ( 4 ) الكافى : ج 1 ص 12 ح 9 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 93 ح 24 .