حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧١

حقيقت " علم "

برخى از دانش‌ها ، نادانى است .

اكنون ، اين سؤال به نظر مىرسد كه : چگونه دانش مىتواند موجب جهل گردد ؟ آيا اين سخن ، تناقض‌گويى نيست ؟

با اندكى تأمّل ، روشن مىشود كه نه تنها اين سخن ، تناقض‌گويى نيست ، بلكه كلامى نغز و دقيق است . هنگامى كه دانش ، جوهر و خاصيت نداشته باشد ، با جهل ، يكى است . از همين رو ، امام على عليه السلام مىفرمايد :

لا تَجعَلوا عِلمَكُم جَهلًا . « 1 »

دانش خود را به نادانى تبديل نكنيد .

يعنى كارى نكنيد كه دانش ، بىخاصيت شود و ويژگىهاى دانش از آن سلب گردد .

دانش در دنياى امروز با از دست دادن جوهر و جهت راستين خود ، به اين سرنوشت شوم گرفتار شده كه همچون جهل ، كُشنده و فاسد كننده و خانمانسوز گرديده است ؛ بلكه از جهل نيز زيانبارتر شده است . امام على عليه السلام چه زيبا و دقيق فرموده است :

رُبَّ عالِمٍ قد قَتَلَهُ جَهلُهُ ، و عِلمُهُ مَعَهُ لا يَنفَعُهُ . « 2 »

بسى دانشمند كه نادانىاش او را كُشته و دانشى كه به همراه داشته ، او را سودى نبخشيده است .

سرنوشت تأسّفبار و رقّت‌انگيز دانشمندى كه از جهل هلاك مىشود ، حقيقتا موجب شگفتى است . هنگامى كه سعد بن ابى وقّاص ، گزارش سفرى را براى پيامبر صلى اللّه عليه و آله نقل مىكند و جهل آنان را چنين به تصوير مىكشد : " اى پيامبر خدا ! من از

( 1 ) ر . ك : دانش‌نامه عقايد اسلامى : معرفت‌شناسى / ح 3242 . ( 2 ) ر . ك : دانش‌نامه عقايد اسلامى : معرفت‌شناسى / ح 3244 .