حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١١٦
خطر علمِ بدون عقل
خطر علمِ بدون عقل
خطر علمِ بدون عقل
به فرموده امام على عليه السلام :
العَقلُ لَم يَجنِ عَلى صاحِبِهِ قَطُّ وَ العِلمُ مِن غَيرِ عَقلٍ يَجنى عَلى صاحِبِهِ . « 1 »
خرد ، هرگز ، بر صاحبش جنايت نمىورزد ؛ امّا دانشِ بدون خرد ، بر صاحب خويش جنايت مىكند .
در جهان امروز ، علمْ رشد كرده ؛ ولى عقلْ كاهش يافته است . جامعه كنونى ، مصداق اين فرمايش آن امامِ بزرگ است كه :
مَن زادَ عِلمُهُ عَلى عَقلِهِ كانَ وَبالًا عَلَيهِ . « 2 »
هر كه دانش وى بر خردش افزون شود ، دانش ، بارى بر او خواهد بود .
و نيز مصداق اين شعر است :
إذا كُنتَ ذا عِلمٍ وَ لَم تَكُ عاقِلًا * اگر دانشورِ بدون خردى
فَأنتَ كَذى نَعلٍ وَ لَيسَ لَهُ رِجلُ « 3 » * بهسان كسى هستى كه كفش دارد ؛ ولى پا ندارد .
امروز ، علم در اثر جدا شدن از عقل ، به جاى آن كه عامل آرامش ، آسايش ، رشد و تكامل مادّى و معنوى جامعه بشر باشد ، موجب ناامنى ، اضطراب ، فساد و انحطاط مادّى و معنوى انسانها گرديده است ؛ چرا كه در جهان امروز ، علم ، به صورت ابزارى براى رسيدن به مطامع سياسى و اقتصادى و لذايذ مادّىِ جمعى رفاهطلب و مستكبر و بىعقل در آمده كه با استفاده از اين ابزار كارآمد ، بيش از هر زمان ديگر ، تودههاى مردم را به انحراف و استضعاف مىكشند .
( 1 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 105 . ( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 107 . ( 3 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 111 .