حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٠٣
پژوهشى درباره معناى " عقل " و " جهل "
پژوهشى درباره معناى " عقل " و " جهل "
پژوهشى درباره معناى " عقل " و " جهل "
انديشه و تعقّل ، اصلىترين تكيه‌گاه‌هاى اسلام در عقايد ، اخلاق و اعمال اند . از نظر اين آيين آسمانى ، انسان حق ندارد آنچه را كه خردْ نادرست مىداند ، باور كند و به صفاتى كه خردْ ناپسند مىداند ، متّصف شود و كارهايى را كه خردْ ناشايست مىداند ، انجام دهد .
از اين رو ، در فرهنگ قرآن و احاديث پيامبر خدا و اهل بيت آن بزرگوار ، واژه‌هايى كه مردم را به تعقّل و انديشه دعوت مىكنند ( مانند : تفكّر ، تذكّر ، تدبّر ، تعقّل ، تعلّم ، تفقّه ، ذكر ، لُبّ و نُهى ) ، به عنوان محور و اساس سخن آنان با مردم و بيش از هر چيز ديگر ، مورد توجه و تأكيدند .
در قرآن كريم ، مشتقّات " علم " 779 بار ، " عقل " 49 بار ، " فقه " 20 بار ، " فكر " 18 بار ، " ذكر " 274 بار ، " تدبّر " 4 بار و " لُبّ " 16 بار آمده است .
از نظر اسلام ، خرد ، اصل انسان ، معيار ارزش و درجات كمال او ، ملاك ارزيابى اعمال ، ميزان جزا و حجّت باطنى خداوند متعال است . « 1 »
خرد ، از بهترين هديه‌هاى الهى به انسان ، نخستين پايگاه اسلام ، اساسىترين پايه زندگى و زيباترين زيور انسان است . خرد ، گران‌بهاترين ثروت ، بهترين دوست و راهنما ، و اصلىترين تكيه‌گاه اهل ايمان است .
( 1 ) ر . ك : دانش‌نامه عقايد اسلامى : معرفت‌شناسى / بخش دوم : خرد / فصل دوم : ارزش خرد .