خمس در عصر پيامبر (ص) و پاسخ به برخى شبهات (فارسى) — الصفحة ٦٦

اصطلاح زكات در قرآن

است ، و براى انواع صدقات واجب همچون زكات فطره ، زكات اموال چهارگانه و خمس به كار مىرود .

شواهد و مؤيدات مختلفى بر اين مدعا وجود دارد كه به برخى از آن‌ها اشاره مىشود :

نخست آن‌كه گفته شد كه معناى لغوى " زكات " ، نمو و بركت مىباشد ، و اين در ماليات به معناى مطلق اعطاى مال مناسب است ، و اختصاص به نوعى از آن ندارد .

دوم آن‌كه از آيات قرآن كريم چنين بر مىآيد كه اين واژه پيش از اسلام نيز كاربرد داشته است ، چنان‌كه از زبان حضرت عيسى ( ع ) نقل مىفرمايد كه « أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ » « 1 » . بعيد است كه مراد از زكات مورد نظر در دين عيسى ، زكات به معناى خاص آن باشد .

سوم آن‌كه اين مسلّم است كه حكم زكات به معناى خاص آن - كه در مقابل خمس است - در مكه تشريع نشده بود . با توجه به اين‌كه واژه " زكات " در سوره‌هاى مكى مثل سوره بيّنة « 2 » مورد استفاده قرار گرفته است ، نمىتوان پذيرفت كه اين واژه در آيات مكى و مدنى به دو معناى متفاوت به كار رفته باشد . پس بايد گفت در همه جاى قرآن مراد از زكات عام است و شامل خمس هم مىشود ، و اختصاصى به زكاتى كه در دين اسلام تشريع شده ، ندارد .

چهارم آن‌كه در چندين آيه از قرآن كريم عبادت بدنى و مالى در كنار هم به كار رفته و فرموده : « أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ » « 3 » كه در آن وجهى براى اختصاص به معناى خاص زكات نيست ، بلكه مقصود از آن همه عبادت‌هاى مالى است .

( 1 ) - مريم : 31 . ( 2 ) - بينه : 5 . ( 3 ) - بقره : 43 ، 83 ، 110 ؛ نساء : 77 ؛ نور : 56 ؛ مزمل : 20 .