خمس در عصر پيامبر (ص) و پاسخ به برخى شبهات (فارسى) — الصفحة ١١٤
علم ائمه ( عليهم السلام ) به احكام شرعى
علم ائمه ( عليهم السلام ) به احكام شرعى
علم ائمه ( عليهم السلام ) به احكام شرعى
اكنون كه نظرات علما در مورد تفويض و علم ائمه اطهار ( عليهم السلام ) به احكام مطرح شد ، لازم است بحث مختصرى در مورد علم ائمه ( عليهم السلام ) داشته باشيم .
در ميان علماى شيعه سه نظر درباره علم رسول خدا و ائمه اطهار ( عليهم السلام ) وجود دارد :
الف ) علم ائمه اطهار ( عليهم السلام ) مثل علم خداوند و متصل به منبع فيض اقدس است ، با اين تفاوت كه علم خداى متعال ذاتى ، و علم آن حضرات از سوى خداى عزّوجل به ايشان داده شده است .
اكثر فلاسفه ، عرفا و برخى فقها اين نظر را پذيرفتهاند .
ب ) حضرات ائمه ( عليهم السلام ) علم به احكام نداشتهاند ، بلكه تشريع احكام به ايشان واگذار و تفويض شده ، و آنها احكام را تشريع كردهاند . اين نظر از سخنان صاحب جواهر ( قدس سره ) برداشت مىشود ، كه نورخانتر سخنان ايشان نقل و بررسى شد .
ج ) رسول خدا ( ص ) و ائمه اطهار ( عليهم السلام ) هر زمانى كه اراده مىفرمودند از منبع فيض الهى ، علمى را كه مىخواستند به دست مىآوردند ، همانطور كه در روايات آمده است كه
« إنّ الإمام إذا شاء أن يعلم علم » « 1 » ؛
و البته ايشان چيزى نمىخواهند مگر اينكه خداى متعال بخواهد ، همانطور كه در قرآن كريم آمده است : « وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ » « 2 » .
به اعتقاد ما به استناد روايات فوقالذكر ، نظريه سوم قول تحقيق است ؛ و بنابراين قول معتقديم رسول خدا و ائمه اطهار ( عليهم السلام ) احكام را مىدانند ، زيرا در
( 1 ) - الكافى : كتاب الحجة ، باب أن الائمه ( عليهم السلام ) اذا شاؤوا أن يعلموا علموا . ( 2 ) - انسان : 30 ؛ و تكوير : 29 .