حكمت ها و اسرار نماز (فارسى) — الصفحة ٢٨
اوّل : ارزش گذارى عبادات با معيارهاى مادى
اصلى خود يعنى قرب معنوى به مبدأ المبادى برسد ، تا « الصلاة معراج المؤمن » به عمل بنشيند .
عبادت رابطه‌ى بين خالق و مخلوق ، ارتباط عبد با معبود ، انس حبيب با محبوب ، وصال عاشق به معشوق است .
برخى كه احساس و تجربه را عرش المعرفة و بالاترين سطح دانش مىپندارند ، مىخواهند همه‌ى حقايق عالم را از دريچه‌ى ماده و ماديات بنگرند ، و با زمره‌ى ملكوتيان - كه مسير آفتاب دانش آنها بر مدار انوار عالم قدس است - لاف برابرى بلكه رجحان و برترى مىزنند ، اينان در اشتباه بزرگى واقع شده‌اند .
چقدر كوتاه نظرى ! كه جمال زيبا و طلعت رعناى دوشيزه‌ى جذابى را با محاسبه‌ى رياضى و كم و كيف رنگ سيما و چگونگى اندامش ، ارزش سنجى مىنماييد ؟ ! و از آن مغناطيس معنوى و عامل جذابيت او ، كه امرى است غير عادى و از عالم فوق طبيعت سرچشمه گرفته ، صرف نظر و چشم پوشى مىكنيد ؟ ! « 1 »
همانطور كه زيبايى و ظرافت يك تابلوى نقاشى گرانبَها ، به اندازه‌گيرى رنگ‌هاى آن تابلو و محاسبه‌ى علمى يك شيميدان ، مورد ارزيابى قرار نمىگيرد . « 2 »
( 1 ) بس نكته غير حسن ببايد كه تا يكى * مجذوب طبع مردم صاحب نظر شود ( 2 ) . مثال ديگر : يك راديو كه اجزاى مادى آن چوب و سيم و آهن به وزن معين است ، اما كيفيت تركيب آن يك امر معنوى است ، كه قدرت گرفتن امواج را از مسافت دور دارد كه هر كس از خاصيت معنويش بىخبر باشد و اين مواد را به او بدهى ، اثر و نتيجه‌اى از آن نخواهد ديد و در مقام قيمت‌گذارى هم ، به اندازه‌ى مُشتى چوب و سيم و آهن قيمت‌گذارى مىكند . همچنين در اعمال عبادى جنبه‌ى مادى آن هدف اصلى نيست ، بلكه در مرحله‌ى نخست ، امر معنوى و پرورش روحى آن مد نظر است .