حكمت ها و اسرار نماز (فارسى) — الصفحة ١٦٩

نهم : فلسفه‌ى ركوع و سجود

و « فناء عودى » : فناء موجودات است كه به جز خدا همه هالك و فانى هستند . « كلّ شىء هالك إلّا وجهه » ، « 1 » و « كلّ من عليها فان * و يبقى وجه ربّك ذو الجلال و الاكرام » . « 2 »

طبق آيات ، همه‌ى موجودات شمس و قمر و نجوم ساجدند ، و سجود ممكنات غير انسان ، به معناى خضوع و انقياد و اطاعت و امتثال تكوينى است .

اگر بودى فلك را اختيارى * گرفتى يك زمان يك جا قرارى

« سجده » به خودى خود عبادتى است مستقل ، مثل طهارت كه گذشته از شرطيت براى نماز عبادتى است مستقل ؛ و نيايش كه به نفسه عبادتى است مستقل ؛ گذشته از اين كه جزء نماز بلكه عين نماز است .

سجده هم علاوه بر جزئيتش نسبت به نماز ، عبادت مستقل است . و نزديك‌ترين حالات قرب بندگان به خدا است و سخت‌ترين حالات شيطان است چرا كه به واسطه‌ى ترك سجده ، مطرود و ملعون گرديد .

و در روايت حكايت شده : «

لا صلاة لمن لا يتمّ ركوعها وسجودها » . « 3 »

( 1 ) . قصص / 89 . ( 2 ) . الرحمن / 26 و 27 . ( 3 ) . مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 36 ، ح 17 .