حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٧٠

پذيرش خلافت

دوكنيز و دوكاسه مورد عتاب قرار داد و اموالش را مصادره كرد .

نيز گويند : روزى در فضلهء اسب خود دانه‌اى جو ديد ، خطاب به اسب گفت :

آنقدر خار به تو بخورانم كه نتوانى جو مسلمانى را بخورى .

وى اموال فرماندارانش به محض ورود به مدينه مشاطره مىكرد ، نصف آنها را به نفع بيت‌المال مصادره مىنمود و نصف ديگرش را به خودشان مىداد . و سپس آنها را به محل مأموريتشان برمىگرداند . وقتى شنيد والى « حمص » خانه‌اى زيبا ساخته و دربان قرار داده‌است ، كسى را فرستاد تا خانه‌اش را آتش زدند . به او خبر دادند « عياض بن غنم » لباس نرم پوشيده و غذاى لذيذ مىخورد ، او را از آذربايجان فراخواند ، و به او سيصد گوسفند داد تا در اطراف مدينه بچراند و پس از دوماه چوپانى او را به آذربايجان برگرداند . « سعد بن ابى وقاص » در كوفه براى خود كاخى ساخته بود ، كسى را فرستاد تا آن را آتش زدند .

به هرحال او نسبت به فرمانداران و واليان بسيار سختگير بود و البته كارى به معاويه نداشت و او را به حال خود رها كرده‌بود .

در عصر حكومت عمر ، فلسطين ، مصر ، ايران و . . . فتح گرديد و جزء قلمرو اسلام شد .

با اين وصف ، اساس حكومت وى و نيز شيوه مديريّتى او انحرافى بس عظيم در حكومت اسلامى پديد آورد ، حكومتى كه مىبايست بر دلها حكم راند و حاكمان آن نهايت ملايمت و خضوع در پيشگاه ملّت را سر لوحه امور خويش قرار دهند .

در عصر خليفه دوم ، خشونت ، استبداد در رأى و استبداد در اجرا ، جاى نرمى و ترحم را غصب كرد و ترس و اضطراب از تازيانه در مقام رغبت و شوق قرار گرفت .

نژادپرستى و برتر شمرده شدن عرب برعجم و نيز برترى دادن برخى اصحاب بربعضى ديگر در تقسيم غنايم ، از نقاط ضعف حكومت عمر بود . ايجاد