حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٣٣٧

خاتمه

- انتخاب مقدم‌الوزرائى صريح در بيان حقّ و ناخشنود از غير رضاى خدا .

- انتخاب خاصّان در ميان كسانى كه در بيان حقّ صريح بوده و خطا را بر حاكم نمىپسندند هرچند سخن و عمل آنها بر خلاف ميل زمامدار باشد .

- پيوند با اهل ورع ، راستگويان و صادقان .

- مانع شدن از تمجيد و ستايش كه موجب خودپسندى است .

- مساوى نشمردن نيكوكاران و بدكاران چرا كه موجب بىرغبتى نيكوكار و تشويق بدكار مىشود .

- اعطا پاداش هركس به قدر عمل و وظيفه‌اى كه انجام داده‌است .

- احسان به رعيت و رفع موانع اقتصادى آنها كه موجب وفادارى آنان مىشود .

- خوشبين بودن به آنان كه به درستى و بيشتر مورد احسان حاكم قرار گرفته‌اند و غير اين حالت با آنها كه به حق مورد كم‌مهرى او قرار گرفته‌اند .

- برهم نزدن سنت‌هاى پسنديده ملت كه با اسلام و دين در تضاد نيست .

- احداث ننمودن سنت‌هاى غيرواجب كه با سنت‌هاى نيك ملت در تضاد است .

- مجالست با علما و مباحثه با حكماء در امور كشوردارى .

- توجه به لشكريان ، كاتبان ، كارگزاران و اقشار جامعه كه مجموعاً بازوانى براى حكومت مىباشند .

- انتخاب فرمانده سپاه با توجه به اينكه او بايست خيرخواه‌تر ، عاقل‌تر ، ديرخشم‌تر ، عذرپذيرتر ، مهربان‌تر در مقابل ضعفا و قوىتر در مقابل زورمندان و پايدارتر در برابر مشكلات باشد .

- ايجاد رابطه با افراد و شخصيت‌هاى اصيل و نيز افراد شجاع و سخاوتمند و تفقد از احوال آنها و بزرگ نشمردن كمك‌هاى اعطا شده به آنان و كوچك شمردن