حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٢٧١

رفتار ملايم با ملّت

نسبت به برادرانش رؤف و مهربان شود .

حضرت در متن دستورالعملش به محمد بن ابىبكر زمانى كه او را به عنوان فرماندار مصر برگزيد نوشتند .

« فَاخْفِضْ لَهُمْ جَنَاحَكَ ، وَأَلِنْ لَهُمْ جَانِبَكَ ، وَابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَكَ ، وَآسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظَةِ وَالنَّظْرَةِ ، حَتَّى لَايَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِي حَيْفِكَ لَهُمْ ، وَلَا يَيْأَسَ الضُّعَفَاءُ مِنْ عَدْلِكَ عَلَيْهِمْ ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُسَائِلُكُمْ مَعْشَرَ عِبَادِهِ عَنِ الصَّغِيرَةِ مِنْ أَعْمَالِكُمْ وَالْكَبِيرَةِ ، وَالظَّاهِرَةِ وَالْمَسْتُورَةِ ، فَإِنْ يُعَذِّبْ فَأَنْتُمْ أَظْلَمُ ، وَإِنْ يَعْفُ فَهُوَ أَكْرَمُ » . « 1 »

بالهاى محبت را برمردم ( مصر ) بگستران و پهلوى نرمش و ملايمت را برزمين بگذار ، چهره خويش را براى آنان گشاده دار و تساوى بين آنها را حتى در نگاهايت و توجّهاتت مراعات كن ، تا بزرگان در حمايت از ستم‌هايشان به تو طمع نورزند ، و ضعفاء در اجراى عدالت از تو مأيوس نشوند چرا كه خداوند متعال از اعمال كوچك و بزرگ و آشكار و پنهان شما بندگان بازخواست خواهد كرد . اگر عقوبت كند شما بيش از آن مستحق هستيد و اگر عفو كند او بسيار كريم و بخشنده‌است .

دستوراتى همانند دستورات امام به محمد بن ابىبكر ، در نامه 46 خطاب به برخى ديگر از استانداران و فرمانداران حضرت ديده مىشود .

به دستورالعمل وارد شده در عهدنامه مشهور آن حضرت به مالك اشتر در همين‌باره توجه كنيد .

« وَأَشْعِرْ قَلْبَكَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ ، وَالْمَحَبَّةَ لَهُمْ وَاللُّطْفَ بِهِمْ ، وَلَا تَكُونَنَّ عَلَيْهِمْ سَبُعاً ضَارِياً تَغْتَنِمُ أَكْلَهُمْ » .

قلب خود را نسبت به ملّت خود مملو از رحمت و محبّت و لطف كن و همچون حيوان درنده‌اى نسبت به آنان مباش كه خوردن آنها را غنيمت شمارى .

( 1 ) - نهج البلاغه ، نامه 27 .