حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٢٦٢
رفتار ملايم با ملّت
بىترديد حاكمى كه به توده ملتش احترام گذارد و تلخى و ترشى آنان را ناديده انگاشته و در مقابل آن صفا و صميميت را پيشه كند ، اطرافيانش بسيار گشته و در شدتها و آلام ، يارانش به كمك وى خواهند آمد و تنها در معركه‌ها گرفتار نخواهدشد .
« مَنْ لَانَ عُودُهُ كَثُفَتْ اغْصانُهُ » . « 1 »
كسى كه ساقه درخت وجودش نرم است ، شاخه‌هايش فراوان مىباشد .
يعنى هرآنكس كه طراوت و نرمى دارد و مهر و احسان را در خود هموار نموده‌است ، دوستان فراوانى مىيابد ، همانند درخت نرم كه مواد بيشترى جذب مىكند و شاخه‌هايش بيش و بيش‌تر مىشوند .
در مقابل حاكمى كه دافعه‌اش بر جاذبه وى بچربد ، ياران واقعى خود را از دست خواهد داد ، و همكاران روز تنگى را بدرود خواهد گفت و جز كسانى كه براى رسيدن به اميال دنيوى ، هماهنگى ظاهرى از خود نشان مىدهند ، هم رازى نخواهد داشت .
حضرت امير عليه السلام در خطبه 153 در پى بيان صفات گمراهان و غافلان ، خلايق را به بصيرت و روشن‌ضميرى دعوت كرده و در مورد صفات و ويژگىهاى روشن‌ضميران چنين مىفرمايد :
« فَإِنَّمَا الْبَصِيرُمَنْ سَمِعَ فَتَفَكَّرَ ، وَنَظَرَ فَأَبْصَرَ ، وَانْتَفَعَ بِالْعِبَرِ ، ثُمَّ سَلَكَ جَدَداً وَاضِحاً يَتَجَنَّبُ فِيهِ الصَّرْعَةَ فِي الْمَهَاوِي ، والضَّلَالَ فِي الْمَغَاوِي ، وَلَا يُعِينُ عَلَى نَفْسِهِ الْغُوَاةَ بِتَعَسُّفٍ فِي حَقٍّ ، أَوْ تَحْرِيفٍ فِي نُطْقٍ ، أَوْ تَخَوُّفٍ مِنْ صِدْقٍ » .
بصير كسى است كه بشنود و بينديشد ، ببيند و تأمل كند ، از آنچه موجب عبرت ديگران شده نفع برد ، سپس در مسيرى روشن و معلوم قدم بردارد ، و از راه‌هايى و شبهه‌هايى كه به
( 1 ) - نهج‌البلاغه ، حكمت 214 .