حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ١١٠
پرهيز از دنياگزينى
دنيا و مواهب آن به‌عنوان هدف تصوّر شوند ، موجب هدردادن امكانات شده و چه‌بسا عقاب استفاده ناصحيح را هم در پى داشته باشد . ولى اگر دنيا به‌منزلهء وسيله تصوّر شود ، وسيله‌اى براى ديدن حقايق ، موجب راهيابى انسان و درك حقّ و وصال به آن مىشود .
حضرت امير عليه السلام اين مطالب را در دو عبارت كوتاه در خطبه 82 چنين آورده‌اند :
« مَنْ ابْصَرَ بها بَصَّرَتْهُ وَمَنْ ابْصَرَ الَيْهَا اعْمَتْهُ » .
هرآنكه با دنيا ( به منزلهء وسيله ) بنگرد بينايش سازد و آنكه به دنيا بنگرد ( فريفته‌اش شود ) نابينايش كند .
بىترديد مىتوان گفت هيچ‌كس به اندازه على بن ابيطالب عليه السلام دنيا را مذمت نكرده و آن را خوار و بىارزش نپنداشته و امر به پرهيز از آن ننموده‌است . آن حضرت در معرفى خود فرموده‌است :
« انَا الَّذى اهَنْتُ الدُّنْيَا » « 1 »
؛ من بودم كه دنيا را خوار كردم .
در زمان خلافت خلفاى ثلاثه و مخصوصاً در عصر عثمان موج دنياطلبى و توجه به ذخاير مادى ، مسلمين را فراگرفته بود .
كثرت غنائم جنگى كه از سرحدات جنگى در شرق و غرب به مدينه سرازير مىشد ، باعث گشت زندگى مردم دگرگون شود و ميل به مظاهردنيوى و تجملات آن افزايش يابد .
اين مهم در كنار ترويج ثروت‌اندوزى ، پرداخت قرض‌هاى كلان ، و اعطاء هديه‌ها و رشوه‌هاى سنگين در عصر عثمان بردامنه دنياگزينى مردم و حداقل دسته‌اى از آنان افزود و برخى از مسلمانان صدر اسلام را كه چند نفر آنان با خرمائى رفع گرسنگى مىكردند به شكم‌پرستانى غيرقابل توصيف ، تبديل كرد .
( 1 ) - حياةالصحابة ، ج 2 ، ص 310 .