تولى و تبرى در قرآن (فارسى) — الصفحة ١٤

ولايت تدبير و سرپرستى

كافر و مسلمان و فاميل و بيگانه به طور يكسان برخورد كرد .

انواع ولايت

انواع ولايت

چنان‌كه پيش از اين گفتيم ، ولايت عبارت است از : « نزديكى بدون فاصله دو يا چند چيز به گونه‌اى كه موانعى كه چه بسا در مسير هدف آنهاست از ميان برداشته شود . » « 1 »

حال اگر هدف از اين نزديكى ، ادارهء شئون و امر و نهى چيزى باشد ، « ولىّ » در چنين صورتى « مدبّر و حاكم » مىشود و ولايت از نوع « ولايت تدبير و سرپرستى » است . و اگر هدف از آن ، جذب دلها به يكديگر باشد ، « ولاء محبّت » است و « ولىّ » به معناى محبوب است ؛ محبوبى كه آدمى نمىتواند دل خود را از ابراز محبت و عشق و علاقه به او باز دارد و نفسش ناخودآگاه به سوى وى جذب مىشود و از او اطاعت مىكند . و اگر هدف از پيوند و نزديكى ، كسب نصرت و يارى باشد ، در اين صورت « ولىّ » ناصر و ياور او خواهد بود و چنين ولايتى را « ولايت نصرت » مىگويند .

بنابراين ولايت بر سه نوع است :

1 . ولاء تدبير و سرپرستى ؛

2 . ولاء محبّت ؛

3 . ولاء نصرت .

از اين پس ، بحث ما بر محور ولايتهاى سه گانه و تبيين آنها خواهد بود .

ولايت تدبير و سرپرستى

ولايت تدبير و سرپرستى

ولايت تدبير و سرپرستى ، به معناى اعمال سلطه و تصرّف در شئون زندگى ديگران است در حدّى كه ملازم با اطاعت باشد و آن بر دو نوع تصور مىشود : ولايت مثبت يا حق و ولايت منفى يا باطل .

1 . ولايت تدبير حق

اين نوع ولايت داراى مراتب متعدّدى است كه عبارت است از :

ولايت خدا ؛

ولايت پيامبر ( ص ) ؛

( 1 ) . ترجمهء الميزان ، ج 6 ، ص 13 .