ثروت از ديدگاه قرآن (فارسى) — الصفحة ١٠٦

درس سيزدهم غناى نفس

« لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِيَماهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافاً . . . » « 1 »

( اين صدقات ) از آن فقرايى است كه در راه خدا محصور شده‌اند ، نمىتوانند براى كسب و كار در زمين سفر كنند . هر كه حال ايشان را نداند ، از عفت زيادى كه دارند ، مىپندارد كه از توانگرانند . آنان را از سيمايشان مىشناسى . از مردم به اصرار چيزى نمىخواهند .

انسان محروم ، اگر آزادانديش و با خدا باشد ، با وجود غناى نفس در رديف اغنيا شمرده مىشود ، چنان كه افراد ثروتمند نيز بر اثر حرص و آرزوى بسيار در صف فُقرا قرار مىگيرند .

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد :

« لَيْسَ الْغِنى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرْضِ وَلكِنَّ الْغِنى غِنىَ النَّفْسِ » « 2 »

غنا و توانگرى با مال بسيار نيست ، بلكه با غنى بودن نفس آدمى است .

و نيز فرموده است :

« الْغِنى فِى الْقَلْبِ وَالْفَقْرُ فِى الْقَلْبِ » « 3 »

غنا و بىنيازى و همچنين فقر و نيازمندى در دل نهفته است [ و به زيادى و كمى مال نيست ] .

حضرت على عليه السلام مىفرمايد :

« اشْرَفُ الْغِنى تَرْكُ المُنى » « 4 »

ترك آرزوهاى طولانى ، بهترين توانگرى است .

غنى به كسى مىگويند كه به ديگران محتاج نباشد . آن كس كه اسير طمع گشته ، همواره نيازمند ديگران است . امام صادق عليه السلام فرمود :

« اغْنَى الْغِنى مَنْ لَمْ يَكُنْ لِلْحِرْصِ اسيراً » « 5 »

( 1 ) . بقره ( 2 ) ، آيهء 273 .

( 2 ) . تحف العقول ، ص 46 .

( 3 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 68 .

( 4 ) . كافى ، ج 8 ، ص 23 ؛ نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، حكمت 33 .

( 5 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 316 .