ثروت از ديدگاه قرآن (فارسى) — الصفحة ٦٣
كيفيت امتحان مالى
همواره شما را به نوعى از ترس و گرسنگى و كاستى در اموال مىآزماييم .
در سورهء فجر به دو بخش آزمايش اشاره كرده ، مىفرمايد :
« فَأَمَّا الْإِنسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ * وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ » « 1 »
اما انسان هنگامى كه پروردگارش او را براى آزمايش ، اكرام مىكند و نعمت مىبخشد ( مغرور مىشود و ) مىگويد : پروردگارم مرا گرامى داشت و چون او را بيازمايد و روزىاش را بر او تنگ گيرد ، مىگويد : پروردگارم مرا خوار ساخت .
از دقّت در آيه‌ها چند نكته به دست مىآيد :
نخست اين كه از تكرار كلمهء « ابتلاء » روشن مىشود كه هم نعمت دادن خدا امتحان است و هم ندادن وى ؛ هم فقر سبب آزمايش است و هم ثروت زياد ؛ چنان كه در جاى ديگر قرآن آمده است :
« . . . وَنَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً . . . » « 2 »
ما شما را با خير و شرّ مىآزماييم .
بنابراين نبايد ثروت و مال زياد را خير و خوبى از جانب خدا تلقى كرد . چه بسا فزونى اموال به عنوان امتحان سبب شود كه در امتحان مالى مردود و سرافكنده شويم . قرآن هم اين نوع برداشت را از ثروتمند بودن تخطئه كرده و مىفرمايد :
« أَيَحْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِ مِن مَّالٍ وَبَنِينَ * نُسَارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْرَاتِ بَل لَّا يَشْعُرُونَ » « 3 »
آيا آنان مىپندارند مال و فرزندانى كه به آنها مىدهيم در نيكى به آنها مىشتابيم ؟ [ هرگز ! ] بلكه آنها در نمىيابند .
نكتهء دوم اين كه برخى از مردم دنياپرست ، زندگى را در تنعم و داشتن نعمت‌هاى فراوان مىدانند و ملاك ارزش را داشتن مال زياد مىپندارند و نداشتن آن را علامت
( 1 ) . فجر ( 89 ) ، آيات 15 - 16 .
( 2 ) . انبياء ( 21 ) ، آيهء 35 .
( 3 ) . مؤمنون ( 23 ) ، آيات 55 - 56 .