دريا در قرآن ، حديث و فقه اسلامى (فارسى) — الصفحة ١٠٧
روش امر به معروف و نهى از منكر
امر به معروف و نهى از منكر ، واجب كفايى مىباشد و در صورتى كه بعضى از مكلفين قيام به آن مىكنند از ديگران ساقط است ، و اگر اقامهء معروف و جلوگيرى از منكر موقوف بر اجتماع جمعى از مكلّفين باشد ، واجب است اجتماع كنند . « 1 »
اگر بعضى امر و نهى كنند و مؤثر نشود ، و بعض ديگر احتمال بدهند كه امر آنان يا نهى آنان مؤثر است واجب است امر و نهى كنند . « 2 »
در امر به معروف و نهى از منكر ، قصد قربت معتبر نيست ، بلكه مقصود اقامهء واجب و جلوگيرى از حرام است . « 3 »
1 . كسى كه مىخواهد امر و نهى كند ، بداند كه آنچه شخصى مكلف بجا نمىآورد واجب است بجا آورد و آنچه بجا مىآورد بايد ترك كند و بر كسى كه معروف و منكر را نمىداند واجب نيست .
2 . احتمال بدهد امر و نهى او تأثير مىكند پس اگر بداند اثر نمىكند واجب نيست .
شرايط امر به معروف 3 . بداند شخص معصيت كار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند ، پس و نهى از منكر اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمىكند واجب نيست .
4 . آن كه در امر و نهى مفسده‌اى نباشد ، پس از بداند يا گمان كند كه اگر امر يا نهى كند ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى قابل توجه به او مىرسد واجب نيست . بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجه متعلقان او مىشود واجب نيست ، بلكه احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى و آبرويى يا مالى موجب حرج بر بعضى مؤمنين ، واجب نمىشود . بلكه در بسيارى از موارد حرام است . « 4 »
( 1 ) . همان مدرك ، مسألهء 2787 .
( 2 ) . همان مدرك ، مسألهء 2788 .
( 3 ) . همان مدرك ، مسألهء 2790 .
( 4 ) . توضيح المسائل ، مسألهء 2791 .