دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — الصفحة ٣٤

سخن ناقد

البته بيانات نويسنده جاى نقد دارند كه برخى را در بحث قبلى اشاره كرديم .

فقط بار ديگر توجه مخاطبان گرامى را به روايت امام هفتم عليه السّلام جلب مىكنيم كه فرمودند :

براى خداوند بر مردم دو حجت است : حجت آشكار و حجت نهان . . . « 1 »

روايت حجت باطنى را « عقل » مىداند و از سوى ديگر ، بيان مىدارد : به عابدى كه عبادت مىكرد ، ثواب كمى داده شد ؛ چون عقلش كم بود .

نويسنده در ادامهء عبارت مزبور مىنويسد :

بصائر چنين دليلى را فقط براى شيعيان قم ارائه كرده بود .

بايد از نويسنده پرسيد كه در كجا ، صفّار نوشته است : من اين كتاب را براى شيعيان قم نوشتم ؟ و در كجا نوشته است كه جريانات سياسى چنين اقتضايى داشته‌اند ؟ ! نويسنده هرگونه كه خود مىخواهد ، تحليل مىكند . او در ادامه در ص 305 مىنويسد :

نيازهاى شيعيان قم در زمان غيبت امامشان ، متأثر از تهاجم سياسى - نظامى از جانب مركز عبّاسيان و هجوم از ناحيهء ديگر گروه‌هاى شيعه همچون « زيديه » و « اسماعيليه » بود . احاديث بصائر شيعيان قم را به رغم اينكه در محاصره قرار داشتند ، به عقايدشان دل‌گرم مىكرد .

بر خلاف ديدگاه نويسنده ، كه پيش‌فرض خود را اين امر قرار داده است كه در قم تنها يك جريان سياسى و كلامى وجود داشته و صفّار را ، كه از غلات است ، سخنگوى آنها قرار داده ، در قم تنها يك جريان وجود نداشته و در برابر جريان غاليگرى ، جريان‌هاى معتدل هم بوده‌اند .

( 1 ) . « ان اللّه على الناس حجتين : حجة ظاهرة و حجة باطنة . » ( محمّد بن يعقوب كلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 13 ، ح 12 . )