دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — الصفحة ٢٦١

پىنوشت‌ها

اشعرىهايى همچون محمّد بن يحيى ، احمد بن ادريس ، سعد بن عبد اللّه و محمّد بن على بن محبوب ، همانند حميرى رواياتى از وى نقل كرده‌اند .

( 53 ) . امير معزّى

( p . 202 n 434 )

روايت ص 71 ، ح 4 را نقل كرده است . همچنين ر . ك .

( p . 3 )

كه ص 79 - 80 را نقل كرده است . مطمئنا همهء اين احاديث مشتمل بر اشارات صريح به اين پيمان نيستند . از اين‌رو ، از 9 روايت در يك باب ( ص 72 - 74 ) ، چهارمين روايت مشتمل بر اشاره به اين پيمان است . ( ص 73 ، ح 4 ) علاوه‌بر اين ، 3 روايت در باب ديگرى ( ص 79 - 80 ) به اين پيمان اشاره دارند .

( 54 ) . قس .

Amir - Moezzi [ op . cit ] , n 193

.

( 55 ) . « و كلام پروردگار تو با صدق و عدل ، به حدّ تمام رسيد ، هيچ‌كس نمىتواند كلمات او را دگرگون سازد ، و او شنوندهء داناست » : [ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ( انعام : 115 ) ] قس .

Amir - Moezzi [ op . cit ] , p . 56

( 56 ) . قس .

Amir - Moezzi [ op . cit ] , p . 58 , n 297 esp .

كه در آنجا ، امير معزّى 46 روايت دربارهء اين ستون‌هاى نور در بصائر برشمرده است . درحالىكه توجه خود را به امام [ ى كه حديث از او نقل شده ] معطوف كرده ، نه به آخرين راوى .

( 57 ) . قس .

Amir - Moezzi [ op . cit ] , p . 184 n 304

و به ويژه

pp . 184 - 185 n 306

و

pp . 57 - 58

دربارهء معناى اين جهانى اين نور . در يكى از احاديث ، امام [ عليه السّلام ] به مصباحى از نور اشاره مىكند . ( ص 431 ، ح 2 ) روايت ديگرى كه از هيثم نقل شده ، به اين نور به عنوان شيئى « شبيه ماه » اشاره مىكند . ( ص 433 ، ح 9 )

( 58 ) .

Amir - Moezzi [ op . cit ] , n 305

همچنين ر . ك . روايت ص 438 ، ح 2 كه از احمد بن محمّد نقل شده و در آن ، هم به شنيدن ائمّه [ عليهم السّلام ] در رحم و هم به ستون نور اشاره مىكند ، بدون ذكر اينكه اين نور امكان رؤيت را فراهم مىكرده است . ( ص 438 ، ح 2 )

( 59 ) . اين اشاره به آيهء 16 سورهء نمل است كه در آن نقل شده : سليمان بن داود گفت : « اى مردم ! زبان پرندگان به ما تعليم داده شده و از هرچيز به ما عطا گرديده ؛ اين فضيلت آشكارى است ( از جانب خداوند ) » : [ يا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَ أُوتِينا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ إِنَّ هذا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ ( نمل : 16 ) ] گرچه امير معزّى بر اين باور است

( p . 93 )

كه چنين علمى در زمرهء « نيروهاى حيرت‌آور مبتنى بر علم مكنون » محسوب مىشود ، اما به نظر مىرسد چنين احاديثى فقط بر اين مطلب تأكيد دارند كه ائمّه [ عليهم السّلام ]