تفسير هدايت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٨٢

خلاصه‌اى از روش تدبّر در قرآن

/ 70

خلاصه‌اى از روش تدبّر در قرآن

خلاصه‌اى از روش تدبّر در قرآن

پيش از عرضه داشتن روش و برنامه بايد به دو امر اشاره كنيم :

الف : اين كه برنامه خلاصه‌اى است از آنچه در صفحات پيش گذشت و ما آن را براى سپردن به ذهن در اين جا خلاصه كرده‌ايم .

ب : همان‌گونه كه قرآن دو جنبهء تزكيه و تعليم دارد ، برنامه نيز چنين است و ما آنها را با هم تركيب مىكنيم تا يك برنامهء كامل در اختيار داشته باشيم :

و اما برنامهء خلاصهء تدبّر چنين است :

1 - هدف از تدبّر ، ساختن شخصيت خواننده و رسيدن او به هدفهاى مشروع خويش ، و شناختن حق و يافتن نيروى كافى براى روان كردن آن است .

2 - تدبّر به معنى تفكر و انديشيدن منطقى در معنى حقيقى آيه است ، در صورتى كه تفسير به رأى عبارت از بىنيازى نشان دادن به اين تفكر است از راه جعل كردن معنايى براى آيه ؛ و تدبّر واجب است و تفسير / 71 به رأى حرام .

3 - محور تدبّر بحث و جستجو دربارهء آن قوانين علمى است كه آيات قرآن آنها را شامل مىشود ، يا آن روشهاى تربيتى كه اين آيات از آنها حكايت مىكند ، و به صورت خلاصه شناختن ظاهر تربيت و باطن علم از قرآن است .

4 - محور تدبر منحصر به حقايقى است كه فكر شخص تدبر كننده مىتواند آنها را بفهمد ( و به نام محكم خوانده مىشود ) اما آنچه را كه نمىتواند بفهمد ( و به