تفسير هدايت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٥٠

شرح آيات :

گرفتن از صبر و صلاة نيز خود دشوار است ؛ پس چگونه صبر پيشه كنيم و نماز گزاريم ؟ پاسخ : بر ما است كه خاشع باشيم و غرور و بزرگى طلبى دروغين نفسهاى خود را با تفكر دايم دربارهء آخرت چنان بشكنيم كه گويى خود را در برابر خدا در محكمهء بزرگ او ايستاده مىبينيم ، و آن هم « در روزى كه از مال و فرزند كارى ساخته نيست ، و كارساز واقعى رو به رو شدن با خدا با قلبى پاك و سالم است » . خشوع ما را به صبر و صلات رهبرى مىكند و به همين جهت خداوند گفته است :

« وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ - و اين كار دشوار است مگر براى خاشعان و فروتنان . » [ 46 ] و خشوع به نوبهء خود از ( تصور ) معاد حاصل مىشود :

« الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ - كسانى كه گمان دارند با پروردگار خود رو به رو مىشوند و به او بازمىگردند . » / 145 [ 47 ] به همين سبب خدا بنى اسراييل را به ياد اين روز هراس‌انگيز و به هدايتى كه نصيب ايشان كرده است مىاندازد ، كه مىبايستى بنا بر آن برتر از همهء مردمان ديگر بوده باشند ، مىگويد :

« يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ - اى پسران اسراييل ، نعمتى را به ياد آوريد كه بر شما ارزانى داشتم و اين را كه شما را بر جهانيان برترى دادم . » [ 48 ] « وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ - و از روزى بترسيد كه از دست كسى براى كس ديگر چيزى ساخته نيست ، و از او ميانجيگرى پذيرفته نمىشود ، و كسى جانشين و بلا گردان ديگرى نتواند شد ، و كسى به يارى كسى برنمىخيزد . » پس اگر زندگى دنيا هدف انسان بوده باشد ، بر وى به خاطر سپردن اين مطلب لازم است كه آن را جز به ميانجيگرى و تمسّك به رهبرى رسالت نمىتواند به دست آورد . اگر زندگى در سراى ديگر هدف عالى بوده باشد ، ناگزير بايد از