تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٨٠

5 - همين كه به نزديك در ميرسند بسته مىشود !

پاسخ در جواب اين سؤال وجوهى بيان شده است .

1 - منظور از « اشتروا » خريدن و معامله واقعى و مبادله نيست بلكه استعاره و مجاز است در دوست داشتن و انتخاب يعنى همانطور كه مشترى جنسى را كه ميخرد آن را دوست داشته و بر ميگزيند منافقين هم كفر باطنى را دوست داشته براى خود انتخاب كردند .

2 - اين ايمان همان هدايت فطرت و طبيعت است كه در نهاد هر فرد در ابتداء وجود دارد آن را با گمراهى تبديل كردند .

3 - كلبى و مقاتل ميگويند : منافقان قبل از بعثت پيامبر اسلام به پيامبرى كه خواهد آمد و در كتب آسمانى ديده بودند ايمان داشتند ولى پس از آنكه مبعوث شد او را نپذيرفتند و گويى ايمان قبلى خود را با كفر و عناد كنونى مبادله كردند .

فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ . . در اين معامله اينان ضرر كردند « وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ » و چون ياران محمّد در تجارتشان هدايت يافته و سود كرده نشدند .

بعضى گفته‌اند اضافه اين قسمت بعدى « وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ » از اين نظر است كه منافقان نه سود بردند و نه هدايت يافتند در حالى كه ممكن است يك تاجر سود نبرد ولى هدايت داشته باشد پس حال اينان بدتر است .

سؤال در اينجا منافقان اصل سرمايه خود كه همان ايمان است از دست داده بودند در حالى كه معناى سود نكردن تجارت ، آنست كه سرمايه محفوظ است ولى سود نميكنند .

جواب در اين آيات گمراهى و هدايت در برابر هم ذكر شده است و معنايش اينست كه اينان طلب ربح و سود كردند ولى هلاك شدند و سرمايه خود را از دست دادند .

و يا ممكن است حال كفار را مقابل حال مؤمنين قرار داده باشد مؤمنين هدايت را خريدند و سود بردند اينان گمراهى را خريدند و سود نبردند و ضرر كردند