تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٧٩

5 - همين كه به نزديك در ميرسند بسته مىشود !

سپس در ديگر نمودار ميگردد و باز پس از نزديك شدن به آن بسته مىشود و به همين ترتيب خدا آنان را مسخره مىكند و مؤمنين ميخندند و از اين جهت آيه كريمه ميگويد :

« فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ » « 1 » ( آن روز كسانى كه ايمان داشته‌اند بكافران بخندند ) .

تمام وجوهى كه در اين آيه در بارهء استهزاء كه به خدا نسبت داده شده است نقل كرديم ميتوان در بارهء مكر و خدعه كه در آياتى مانند : « وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ » « 2 » ( آنها نيرنگ ميكردند و خدا نيرنگ ميكرد ) و « يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ » « 3 » ( منافقين خدا را فريب ميدهند و خدا فريب دهنده آنها است ) آمده است گفت .

« يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ » دو معنا براى اين آيه كه خداوند چگونه آنها را كمك مىكند شده است .

معناى اول اينكه خداوند به آنها امكان و قدرت ميدهد شايد ايمان بياورند ولى آنان هم چنان به كفر و سرگردانى خود چسبيده‌اند .

معناى دوم اينست كه خداوند نعمت‌هايى چون شرح صدر و نورانيت دل كه بمؤمنين عنايت و اعطاء مينمايد منافقان را از آنها محروم ميدارد تا هم چنان در سرگردانى و گمراهى بمانند .

« أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ » اينان گمراهى را با دادن هدايت خريدند ابن عباس ميگويد يعنى گمراهى را گرفتند و هدايت را از دست دادند و اين دو را با هم تبديل كردند

. سؤال در اينجا سؤالى پيش ميآيد كه مبادله در صورتى است كه منافقان ايمان و هدايت داشته و آن را در مقابل گرفتن گمراهى و كفر از دست بدهند در حالى كه آنان از اوّل ايمان نياوردند و هدايت نشدند .

( 1 ) آيه 24 از سوره مطففين ( 2 ) آيه 30 از سوره انفال ( 3 ) آيه 142 از سوره نساء