تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥١

چند حديث

اين دو صفت ( غضب شدگان و گمراهان ) معناى خود آنها است بدون آنكه اشاره به مردمى معيّن باشد مثلًا اگر شما گفتيد : به خدا پناه ميبرم از اينكه حال من حال غضب شدگان باشد منظور شما از غضب شدگان دسته معين و معلوم نيست و همچنين وقتى از خدا مىخواهيد كه پروردگارا مرا از كسانى قرار ده كه بر آنان نعمت داده‌اى مسلماً شما مردم خاصّى را در نظر نمىگيريد .

چند حديث

چند حديث

در تفسير عياشى حديثى نقل مىكند كه محمّد بن مسلم از امام صادق عليه السلام پرسيد در باره آيه كريمه « وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ » حضرت فرمود : منظور ، فاتحة الكتاب است كه گفتنش تكرار مىشود . سپس امام صادق اضافه مىكند كه رسول اكرم فرمود : خدا بر من منّت نهاد از گنج بهشت به فاتحة الكتاب كه در آن اين آيات است با اين خوّاص :

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . كه خدا در باره‌اش ميگويد : « وَ إِذا ذَكَرْتَ رَبَّكَ فِي الْقُرْآنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلى أَدْبارِهِمْ نُفُوراً » « 1 » ( و چون در قرآن پروردگارت را به يگانگى و وحدت ياد كنى آنان روى گردانيده گريزان ميشوند ) « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » - كه سخن بهشتيان است و خداى را از نيكى پاداش شكر ميكنند .

« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » - كه جبرئيل ميگويد هيچ مسلمانى آن را به زبان نمىآورد جز اينكه خدا و اهل آسمان او را تصديق مىنمايند .

« إِيَّاكَ نَعْبُدُ » بيان خلوص در عبادت خدا است و « إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ » بالاترين و بهترين چيزى است از حاجات كه بندگان از خدا مىخواهند .

« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » همان راه پيامبرانى است كه خدا بر آنان نعمت داد « غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ » همان يهود و « ضالّين » نصارى هستند .

محمّد حلبى ميگويد : امام صادق عليه السلام اين قسمت از حمد را چنين قرائت ميكرد .

( 1 ) آيه 46 از سوره اسراء