تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٢
تفسير
پروردگار آسمانها و زمين . . . ) به همين معناى كلى است .
ملك يا مالك - ملك به معناى پادشاه و مالك كسى كه توانايى و حق تصرف در مالش را بهر صورتى كه بخواهد دارد و كسى نميتواند از او جلوگيرى نمايد .
يوم الدين : يوم - روز ، و دين به چند معنا آمده است . 1 - جزا و پاداش .
2 - حساب 3 - طاعت و پيروى ، ولى در اينجا به معناى پاداش و حساب است بقرينه آيات كريمه « الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ » « 1 » ( امروز هر كسى را هر چه كرد جزا دهد ) و « الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » « 2 » ( امروز به آنچه كرديد جزا و پاداش داده ميشويد ) نعبد - مىپرستيم . عبادت در لغت ذلت و خوارى و « طريق معبّد » يعنى راهى كه در اثر رفت و آمد زياد كوبيده شده است و به بنده و برده « عبد » ميگويند از نظر ذلت و رام بودنش در برابر صاحب و مالكش .
نستعين - از تو كمك ميخواهيم - استعانت ، كمك خواستن .
اهدنا - هدايت كن ما را ، هدايت در لغت ارشاد و راهنمايى است و كسى كه جلو مردم افتاده آنان را راهنمايى مىكند « هادى » و راهنما ميگويند .
صراط - راه واضح و واسع .
مغضوب عليهم - كسانى كه بر آنان خشم و غضب شده است - از غضب كه در اصل به معناى سختى و شدت مىباشد و لذا به سنگ سخت « غضبة » ميگويند .
الضالين - گمراهان اصل « ضلال » به معناى « هلاك » است مانند آيات كريمة :
« إِذا ضَلَلْنا فِي الْأَرْضِ » يعنى وقتى در زمين هلاك شويم و « أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ » يعنى اعمال آنها را نابود و هلاك كرد . و گمراهى در دين دورى و رفتن از حق است .
تفسير
تفسير
الْحَمْدُ لِلَّهِ - يعنى همه صفات عالى و ستايش‌ها و سپاسها براى آن خدايى است كه سزاوار پرستش است چون او دهنده همه نعمت‌ها و توانايى بر آنها است ، او آفريدگار
( 1 ) آيه 17 از سوره غافر ( 2 ) آيه 7 از سوره تحريم .