تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٣
اسامى اين سوره
سوره فاتحة الكتاب
سوره فاتحة الكتاب
اين سوره بقول ابن عباس و قتاده مكى ، و بقول مجاهد ، مدنى است و بعضى معتقدند يك بار در مكه و بار ديگر در مدينه نازل شد .
اسامى اين سوره
اسامى اين سوره
1 - فاتحه الكتاب - چون قرآن از آن شروع مىشود و نيز آغاز قرائت نماز است بدين جهت « فاتحه » خوانده شد .
2 - امّ الكتاب - چون بر سائر سوره‌ها مقدّم است و عرب به هر چيزى كه جامع يا مقدم بر چيزهاى ديگرى كه تابع آن هستند باشد « امّ » ميگويد مانند « امّ الرأس » به پوستى كه حاوى مغز است و « امّ القرى » به مكه چون زمين از آن نقطه گسترده شد و نسبت به همه آنها « امَّ » است يا از نظر شرافت و برترى آن بر شهرها و مكان‌هاى ديگر « امّ القرى » گفته شده است .
بعضى ميگويند : سورهء حمد را بدين جهت « امّ الكتاب » خواندند كه اصل آن قرآن است و منظور از اصل بودن حمد اين است كه همه قرآن و مطالبى كه در مجموع سوره‌ها است مانند اثبات خدا و وجوب بندگى كه هدف‌هاى عالى قرآنند در اين سوره بيان شده است .
3 - السبع - چون اين سوره باتّفاق همه داراى هفت آيه است .
4 - مثانى - در اينكه چرا بدين نام خوانده شده دو وجه گفته‌اند :
اوّل - در هر نماز واجب يا مستحبّ دو بار خوانده مىشود .
دوّم - دو بار نازل شد . اين‌ها اسم‌هاى معروف اين سوره‌اند و نيز اسم‌هاى ديگرى غير معروف دارد :
5 - وافيه - چون تمام آن بايد در نماز خوانده شود .
6 - كافيه - زيرا حمد ميتواند جاى سورهء ديگر را بگيرد اما در نماز هيچ سوره‌اى