تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٤

حقيقت نسخ

مىكنند و اين درست نيست زيرا كه در حقيقت آيه اينطور مىشود : « ما ننسخ من آية او ننسخها » و روشن است كه اين معنا نادرست است .

و در احتمال اوّل نيز ضعفى موجود است زيرا فائده‌اى در تأخير چيزى كه بندگان آن را نمىشناسند و نميدانند و نشنيده‌اند وجود ندارد و از اين رو بهترين احتمالات احتمال دوّم خواهد بود .

نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها . . . - ميآوريم بهتر و يا مانند آن را .

در آن دو قول است .

1 - ابن عباس ميگويد : منظور اين است : ميآوريم بهتر از آن را در آسانى براى شما مانند دستور قتال كه بسبب اين آيه : « الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ » « 1 » تسهيل داده شد و يا مانند آن را در سهولت مانند عبادت و پرستشى كه بجانب بيت المقدس بود و بعد دستور توجّه به كعبه آمد .

2 - حسن ميگويد : مراد اين است : ميآوريم بهتر از آن را در زمان دوّم يعنى آن آيه در زمان دوّم براى شما بهتر است از آيه ايكه در زمان اوّل بود از لحاظ مصلحت و يا مانند آن است .

أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . . . - آيا نميدانى كه قدرت خداوند همهء اشياء را فرا گرفته است .

برخى گفته‌اند خطاب متوجّه خصوص پيامبر اسلام است .

و پاره‌اى گفته‌اند : خطاب به تمام مكلّفين توجه دارد و مراد اين است آيا نميدانى اى شنونده و يا انسان كه خداوند قدرت دارد آيات و سوره‌اى مانند قرآن بياورد كه ناسخ دستورات قبل و از نظر مصلحت جانشين آنها باشد ؟

و بنا بر عقيدهء اول معنا چنين است : آيا نميدانى اى محمّد كه خداوند قدرت دارد تو را يارى نموده و در برابر دشمنان كمك نمايد ؟ .

و بعضى گفته‌اند : اين جمله از هر نظر عموميت دارد - و معناى آن تعلق قدرت

( 1 ) سوره 8 آيهء 67 هم اكنون آسان كرد خداوند بر شما .