تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٥١

چرا جبرئيل روح القدس ناميده شد ؟

ضحّاك از ابن عباس نقل كرده : منظور از روح نامى است كه عيسى بواسطهء آن مردگان را زنده ميكرد .

ربيع ميگويد : منظور از روح همان روحى است كه در او دميده شد و اضافه كردن آن روح به خداوند جنبهء تعظيم و تشريف دارد مانند بيت اللَّه و ناقة اللَّه و بهترين اقوال و احتمالات همان گفتار اوّل كه منظور از روح القدس جبرئيل است پرسش :

در صورتى كه تمامت پيامبران بواسطهء جبرئيل توانايى و اقتدار دارند چرا خداوند از ميان آنان عيسى را به اين صفت اختصاص داد ؟

پاسخ :

زيرا كه عيسى از اوان كودكى تا آخر عمر داراى چنين اقتدارى بود و در تمامى جريانات جبرئيل با او همراه بود و زمانى كه يهود بر قتل او مصمّم شدند جبرئيل باز با او همراه بود تا او را به آسمان بالا برد و در هنگام باردارى جبرئيل به صورت انسانى در برابر مريم ظاهر شد و او را بشارت بچنين فرزندى داد و در او دميد .

در معناى قدس نيز اختلاف است .

گفته شده : منظور طهارت و پاكيزگى است .

سدّى ميگويد : مراد بركت است ، قطرب حكيات كرده : اينان ميگويند :

« قدس عليه الانبياء » يعنى بركت دادند همانند دعاء ابراهيم در بارهء حرم : « رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً » « 1 » و گفتار زكريا : « وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا » « 2 » .

حسن و ربيع و ابن زيد ميگويند منظور از قدس خداوند است و قدس و قدوس يك معنى دارد .

أَ فَكُلَّما جاءَكُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ . . . - آيا هر پيغمبرى كه از جانب خدا او امرى بر خلاف نفس شما آورد سرپيچى ميكنيد ؟

( 1 ) سورهء 14 آيهء 35 پروردگارا اين مكان را شهر امنى قرار ده . ( 2 ) سوره 19 آيهء 6 پروردگارا او را موجب مسرت و خشنوديت قرار ده .