تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٠

اختلاف ديگر در اين جمله

مورد رضايت و خشنودى خداوند مىباشد .

3 - سفيان ثورى ميگويد : منظور : امر بمعروف و نهى از منكر است .

4 - ربيع بن انس ميگويد منظور از اين جمله گفتار نيك است .

اختلاف ديگر در اين جمله

اختلاف ديگر در اين جمله

از امام باقر عليه السلام روايت شده : كه اين دستور خداوند عمومى و شامل مؤمن و كافر مىباشد .

گفته شده : اين دستور در مورد مؤمن است فقط .

آنهايى كه دستور را عام قرار داده‌اند در اين جهت اختلاف كرده‌اند كه آيا نسخ شده است يا نه ؟

ابن عباس و قتاده ميگويند كه اين جمله نسخ شده است و ناسخ آن آيهء سيف « 1 » و ديگرى فرمايش رسول خدا است : كه با آنان مقاتله كنيد تا « لا إله الا اللَّه » بگويند و يا بر جزيه گردن نهند و اين معنا از امام صادق نيز روايت شده است .

بيشتر مفسرين معتقدند : كه اين جمله نسخ نشده است زيرا كه ميان دو آيه اختلافى نيست و جمع ميان مقاتله وَ حسن قول و راهنمايى آنان بايمان امكان دارد و همانطورى كه خداوند فرمود : « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » « 2 » و در آيهء ديگر فرمود : « وَ لا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ « 3 » .

( 1 ) منظور از آيهء سيف آيه‌اى است كه در آن دستور جهاد و مقاتله وارد شده و آن آيه‌اى است كه در سورهء 9 آيهء 74 و سورهء 66 آيهء 9 ذكر شده : يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ : اى پيامبر جهاد كن با كفار و منافقين و سخت بگير بر آنان و جايگاه آنها جهنم و بد بازگشتى است آن . ( 2 ) سورهء 16 آيهء 126 بخوان مردم را به راه پروردگارت با حكمت و پند نيكو و بحث نما با آنها به نحوى كه « از نظر تأثير » نيكوتر باشد . ( 3 ) سورهء 6 آيه 108 دشنام ندهيد آنهايى را كه به غير خدا دعوت و راهنمايى مىكنند زيرا كه آنها از روى نادانى و دشمنى ناسزا گويند خداى را .