تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٨

تفسير

مساكين . . . كسانى كه از شدت فقر و نادارى خوار و ذليل شده‌اند .

تفسير

تفسير

وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ . . . - و هنگامى كه گرفتيم پيمان از بنى اسرائيل .

به ياد آوريد زمانى را كه پيمان از ايشان گرفتيم .

گفته شده : منظور از پيمان ادلّه و براهينى است كه از طرف عقل و شرع وجود دارد .

و گفته شده : منظور پيمانهايى است كه پيامبران از امّتهاى خود گرفته‌اند .

و پيمان گرفتن جز از راه گفتار نشايد پس گويا چنين فرموده است : امر كرديم آنان را و سفارش كرديم و تأكيد نموديم و گفتيم ايشان را :

لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ . . . - نمىپرستيدند مگر خداوند را .

و در اين جمله چند احتمال است .

1 - جواب قسم بوده باشد يعنى سوگند بخداى كه نمىپرستيد مگر خداى يكتا را .

2 - معناى حال را دارا باشد يعنى پيمان گرفتيم از بنى اسرائيل در حالى كه يكتا پرست بودند .

3 - معناى امر را در برداشته يعنى نپرستيد مگر خدا را .

4 - كلمهء « أن » در تقدير بوده باشد يعنى پيمان گرفتيم به اينكه نپرستيد مگر خداوند را .

وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً . . . - و به پدر و مادر نيكى كنيد .

و نيكى كردن به پدر و مادر كه خداوند از بنى اسرائيل پيمان گرفت همان است كه بر امّت ما ( مسلمانها ) نيز فرض و لازم است و آن عبارت است از :

اعمال نيك و گفتار نيكو و تسليم بودن در برابر عطوفت و رأفت و خواستن نيكى براى آنها از خداوند تبارك و تعالى و نظائر آن .

وَ ذِي الْقُرْبى : و بستگان و خويشاوندان .