تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٠
گفتار به غير ذكر خدا
شرح لغات
شرح لغات
قسمت . . . - سخت شد و نرمى و رأفت از آن بيرون رفت .
يتفجّر . . . - ميجوشد و بيرون ميآيد .
يهبط . . . - فرود ميآيد .
بغافل . . . - ناآگاه .
تفسير :
تفسير :
ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ . . . - پس نرمى و رأفت از دلهاى شما بيرون رفت .
بعد از آيات و نشانه‌هايى كه خداوند بدست موسى آشكار كرد و در آن دو احتمال ديگر نيز جريان دارد .
اوّل از ابن عبّاس حكايت شده مقصود : انكار پسران برادر مقتول است كه پس از زنده شدن و معرّفى آنان بعنوان قاتل باز بر انكار خود اصرار ورزيدند در حالى كه با در نظر گرفتن قدرت خداوند و زنده كردن مرده‌اى با آن كيفيت مخصوص مىبايست در برابر آن خاضع شوند و دلهايشان نرم گردد .
دوّم علاوه بر جريان مقتول اشارهء بآيات و نشانه‌هاى ديگر نيز باشد مانند مسخ كردن بوزينه‌ها و خوك‌ها و بالا بردن كوه را بالاى سر آنان و بيرون آمدن آب از سنگ و شكافته شدن دريا و نظائر آن .
فَهِيَ كَالْحِجارَةِ . . . - پس دلهاى شما همانند سنگ است در سختى و خشكى و شدّت .
گفتار به غير ذكر خدا
گفتار به غير ذكر خدا
از نبى اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم روايت است كه فرمود : زياد در مورد غير ياد خدا صحبت نكنيد و سخن نگوئيد زيرا كه زيادى چنين گفتارى دل را سخت مىكند و دورترين مردم از خداوند همانا سخت‌دل است .
أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً . . . - يا ( دلهاى شما ) سخت‌تر از سنگ است و ممكن است عطف بر محلّ كاف كه به معناى مثل است بوده باشد و مثل اينكه چنين فرموده : دلهاى شما