تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢١٧

خطاب در آيه متوجه كيست ؟

دوّم : ارتباط اين آيه است با آيهء بعدى به اين نحو : كه چون موضوع كشتن و اختلاف روى داد ما دستور داديم : پارهء از اعضاء گاو را بر بدن كشته بزنيد .

خطاب در آيه متوجه كيست ؟

خطاب در آيه متوجه كيست ؟

در آن دو احتمال است :

اوّل اينكه خطاب متوجّه مردمى است كه در عصر نبىّ اكرم بودند و در حقيقت مقصود پيشينيان و پدران و اجداد آنان است و اين عادت در عرب معمول است كه اولاد را بخطاب پدران خطاب مىكنند و همهء طائف را بخطاب يك فرد مثلًا ميگويند :

بنو تميم چنين كردند در صورتى كه يكى از آنان كرده است و بنا بر اين احتمال مقصود از آيه چنين است است : به ياد بياوريد هنگامى كه نفسى را كشتيد تا آخر .

دوّم : خطاب متوجه كسانى است كه در زمان موسى ميزيستند و بنا بر اين احتمال معناى آيه اين است : ما گفتيم به آنها اين جريان را ، و گفته شده اسم مقتول عاميل است .

فَادَّارَأْتُمْ فِيها . . . - پس اختلاف و نزاع كرديد در آن .

و در ضمير دو احتمال است :

اوّل : اينكه ضمير بنفس برميگردد يعنى در نفسى را كه كشتيد نزاع نموديد و هر كدام خويشتن را از اتّهام دور مىساختيد و اين احتمال با ظاهر آيه سازگارتر است .

دوّم : اينكه ضمير بكشندگان بر ميگردد يعنى در قاتلين اختلاف و نزاع نموديد .

وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ . . . - خداوند راز قتلى را كه پنهان مىكنيد آشكار مىسازد .

و گفته شده معناى آيه چنين است : آيه خطاب به يهوديان در زمان نبىّ اكرم است و خداوند آشكار مىسازد آنچه را كه شما پنهان مىكنيد از خبرهاى مهم ، و آگاه است از عيوب شما و اسلاف شما با آنكه پنهان مىسازيد .