تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

تفسير

2 - جويندگان و پژوهندگان آئين واقعى خدا مانند حبيب نجّار و قسّ بن ساعده و زيد بن عمر و بن نفيل و ورقة بن نوفل و براء مثنى و ابو ذر غفارى و سلمان فارسى و بحير راهب و كسانى كه بر نجاشى وارد شدند كه قبل از بعثت رسول اكرم به آن حضرت ايمان آورده بودند كه بعضى ، افتخار درك زمانش را يافته و پيرو آن حضرت شدند و بعضى قبل از ظهور حضرتش از دنيا رفتند .

3 - مؤمنين از امّتهاى گذشته‌اند .

4 - سدى ميگويد مقصود ، سلمان فارسى و مسيحيانىاند كه سلمان بدست آنان نصرانى شد و به او مژده و بشارت بعثت رسول اكرم را دادند و خود ، قبل از ظهور آن حضرت به او گرويده بودند .

مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ . . . - بعضى ميگويند اين قسمت از آيه ( كسانى كه ايمان آورده‌اند ) مربوط به يهود ( هادوا ) و نصارى و ستاره‌پرستان ( صابئين ) و جز از آنها است نه مؤمنين كه از آغاز فرض ايمان آنها شده است و ايمان مجدّد آنان معنى ندارد .

برخى معتقدند كه اين جمله به همه برميگردد و نسبت به مؤمنين منظور ، ثبات و پايدارى در ايمان و تغيير نكردن است اما نسبت به يهود و نصارى و ستاره‌پرستان ايمان ابتدايى به خدا و رسول و آنچه آورده است مىباشد .

بعضى از مفسران ميگويند : مراد كسانيند كه به محمّد ايمان آوردند پس از آنكه به خدا در كتاب‌هاى مقدّس ايمان آورده بودند چه آن دو از هم جدا نيستند نظير آيه كريمه : « وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلى مُحَمَّدٍ » « 1 » ( كسانى كه ايمان دارند و كارهاى شايسته كرده‌اند و آنچه را كه بر محمّد نازل شده كه حق است و از جانب پروردگار باور دارند ) .

ابن عباس ميگويد : اين آيه ، نسخ شد و آيه كريمه : « وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ » « 2 » ( هر كس غير از اسلام دينى اختيار كند هرگز از وى پذيرفته

( 1 ) آيه 2 از سوره محمد ( 2 ) آيه 85 از آل عمران