تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨٨

تفسير :

و هر چه بخواهيد پس از منّ و سلوى از غذاى اين محل براى شما مهيا است و گفته‌اند كه اين تعبير ، براى اظهار مباح بودن همه غنيمت‌ها و مالك شدن اموال براى آنها بوده است .

وَ ادْخُلُوا الْبابَ . . - در اينكه از چه درى دستور داشتند داخل شوند اقوالى است .

1 - در حطّه - از بيت المقدس كه در هشتم بود ( مجاهد ) 2 - در قبه - كه موسى و بنى اسرائيل بدان سوى ، نماز ميخواندند .

3 - در قريه‌اى - كه فرمان يافتند تا داخل آن شوند ( جبائى ) ولى دلالت آيه بر احتمال دوم كه « در قبه » باشد بيشتر است از احتمال سوم ( در قريه ) زيرا ظاهر آيه بعد ، « فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ » اينست كه آنان پس از امر موسى ، آن چنان كه امر شده بود داخل نشدند و كلمهء « فا » در آيه « فَبَدَّلَ الَّذِينَ » كه به معناى « پس » است ظاهر در اينست كه فاصله بين امر موسى و مخالفت آنها در طرز داخل شدن نبوده است و با توجه به اينكه آنها در زمان موسى داخل آن قريه نشدند ، احتمال دوم ( در قبّه ) تقويت مىشود .

سجّداً . . . - گفته‌اند كه به معناى خميدگى است و ابن عباس و ديگران ميگويند معنايش اينست كه داخل شويد در حالى كه خاضع و خاشع در برابر خدائيد وهب ميگويد : يعنى داخل شويد و پس از آن ، خدا را بشكرانه اين نعمت سجده كنيد .

حطّة . . . قتاده و حسن و بيشتر اهل تفسير ميگويند معنايش آن است كه خدايا گناه ما را فرو ريز ، و ما را بيامرز .

ابن عباس ميگويد فرمان يافتند كه بگويند : اين امر حق است .

عكرمه ميگويد آنان مأمور شدند كه بگويند : « لا إله الا اللَّه » كه خود اين كلمات ، گناه آنان را ميريخت و چون همه اين‌ها سبب ريجتن گناه است تعبير به « حطّه » شده است از امام باقر عليه السلام نقل شده است كه فرمود : ما باب رحمت و آمرزش شمائيم « 1 » .

( 1 ) نحن باب حطتكم