تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨٢

خدا ديدنى نيست !

خدا ديدنى نيست !

خدا ديدنى نيست !

ابو القاسم بلخى از اين آيه استدلال مىكند كه خدا را نتوان ديد زيرا در اين آيه دو مسئله مورد مذمّت قرار گرفته است .

1 - ردّ و انكار بنى اسرائيل به پيامبران .

2 - درخواست ديدن خدا و مسئله دوم زشت‌تر و بدتر از اولى است همانطور كه قرآن ميگويد : « فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً » « 1 » ( آنان از موسى بالاتر از اين را درخواست كردند و گفتند خدا را آشكارا بما نشان ده ) و نيز ميتوان فهميد كه اگر موسى گفت : « رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ » « 2 » ( خدايا خود را نشان ده تا تو را ببينم ) اظهار همان درخواست بنى اسرائيل بوده است . زيرا بين اهل تورات اختلاف نيست كه موسى جز يك بار از خدا اين مطلب را نخواست .

ثُمَّ بَعَثْناكُمْ . . . - در تفسير اين آيه حسن بصرى و قتاده ميگويند : شما را پس از مرگتان زنده كرديم تا بقيه عمر خود را بگذرانيد .

سدّى ميگويد آنان پس از به هوش آمدن از خدا خواستند كه پيامبر باشند و خدا خواسته آنان را اجابت كرد .

همهء مفسران جز دسته كمى اتفاق دارند كه همه قوم ، هلاك شده و مردند جز موسى كه فقط بيهوش شد چون در آيه كريمه : « فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ » « 3 » ( چون به خود آمد گفت منزّهى تو بسوى تو باز ميگردم و من نخستين مؤمن به تو أم ) تعبير به « أفاق » يعنى به هوش و به خود آمد ، شده است .

لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ . . . - تا خداى را بر بازگرداندن زندگى براى شما و نعمت‌هاى ديگرش سپاسگزار باشيد .

بيان اين داستان از قرآن كه مورد قبول يهود و نصاراى مخالف اسلام نيز بود

( 1 ) آيه 153 از سوره نساء . ( 2 ) آيه 143 از سوره اعراف . ( 3 ) آيه 143 از سوره اعراف .