تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥
شرح لغات
روى تفضّل و لطف الهى بدون سبق عمل باشد بنا بر اين خلقت آدم در بهشت براى هميشه مانعى ندارد .
ولى ابو القاسم بلخى اين معنا را جايز نمىداند و ميگويد : بنا بر اين كه آدم و حوّاء در بهشت مخلوق شوند آيا مكلّف و موظّف بتكاليف و دستوراتى بودند يا نه اگر موظّف باشند چاره‌اى جز وجود جهان ديگر نيست تا وعد و وعيد بدان و اميد و بيم از آن ضامن اجراء آن دستورات و عمل بدان وظائف گردد .
و اگر مكلّف نباشند معنايش آن است كه خدا آنها را يله و رها بدون فائده آفريده باشد و اين محال است .
در پاسخ اين استدلال بايد گفت : چه مانعى دارد كه خداوند مردمى را در بهشت بيافريند و آنان را بمعرفت مجبور كند و به كار نيك و ترك زشتىها وادارد و بطورى كه هر گاه نيّت كار زشت كنند آنان را از آن باز دارد همانطور كه خداوند ، اطفال و غير مكلّفين را به بهشت داخل مىكند و بديهى است كه آنان مكلف نبوده‌اند تا بهشت پاداششان باشد
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 36 ]
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 36 ]
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ ( 36 )
[ ترجمه ]
[ ترجمه ]
پس شيطان آنها را لغزاند از بهشت و از آن نعمت كه بودند آنها را بيرون آورد و ما گفتيم پائين برويد كه با هم دشمنيد و تا مدتى در زمين قرارگاه و بهره داريد ( 36 ) .
شرح لغات
شرح لغات
أزلّهما - لغزاند آنها ، را از « زلّت » كه به معناى لغزش و گناه است و با لغات :
« معصيت و سيّئه » بيك معنى مىباشد .
اهْبِطُوْا - پائين رويد از هبوط كه به معناى از بالا به پائين آمدن است و گاهى به معناى مكان گرفتن در جايى به كار ميرود مانند آيه كريمه « اهْبِطُوا مِصْراً » « 1 »
( 1 ) آيه 61 از سوره بقره .