تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩
كفر مربوط بقلب است يا افعال ؟
ناتمامى استدلال
ناتمامى استدلال
طرفداران مذهب اوّل چهار دليل بالا را ناتمام دانسته و در بارهء آنها مىگويند 1 - آيه كريمه كه مىفرمايد « إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ » كلمهء جن به معناى پوشيده است و دسته‌اى از ملائكه از ديده‌ها پنهان بودند و لذا اين كلمه به آنها گفته شده است .
2 - آيه كريمهء « لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ » صفت دربانان بهشت است نه همهء ملائكه .
3 - ممكن است خداوند در ابليس كه خود ملك بود نيروى شهوت را قرار داد و توالد و تناسل داشته باشد .
4 - آيهء كريمه كه مىفرمايد : « جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا » معارض است با آيه ديگر كه مىفرمايد « اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ » « 1 » خداوند از ملائكه و از مردم بر ميگزيند فرستاده‌هايى را كه « من » ( از ) براى تبعيض است و معنايش اين است كه خدا بعضى از ملائكه را براى فرستادگى خود برميگزيند نه همهء آنها را .
وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ - در بارهء اينكه شيطان از كافران بود نيز چند قول نقل شده است .
1 - او كافر شد همانطور كه قرآن در مورد فرزند نوح مىفرمايد « فَكانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ » « 2 » ( او از غرق شده‌ها گشت ) و منظور اين است كه غرق شد .
كفر مربوط بقلب است يا افعال ؟
كفر مربوط بقلب است يا افعال ؟
برخى به اين آيه استدلال كرده‌اند كه كفر و ايمان نه تنها مربوط بقلب است بلكه به افعال و رفتار نيز ارتباط دارد چه شيطان كه از نظر اعتقاد اشكالى نداشت تنها او سجده نكرد و سبب كفرش همين شد .
( 1 ) آيه 75 از سوره حج ( 22 ) ( 2 ) آيه 43 از سوره هود ( 11 )