تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٠٦

1 - ارشاد و راهنمايى مطلق

« وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ » . ( سامرى آنان را گمراه نمود ) « 1 » .

زيرا اضلال ( گمراه كردن ) در موارد فوق ، به شك و ترديد و در فساد انداختن و راهنمايى غلط مىباشد ، و خداوند منزّه است از اينكه چنين كارى كند . بنا بر اين اضلال به اين معنى به خداوند نسبت داده نميشود .

اقسام هدايت

اقسام هدايت

هدايت و راهنمايى در قرآن به چند نوع تعبير شده است :

1 - ارشاد و راهنمايى مطلق

1 - ارشاد و راهنمايى مطلق

بمعنى دلالت و ارشاد ( راهنمايى ) مثلًا ميگويند : « هداه الطريق يا الى الطريق » يعنى راه را به او نشان داد . اين نحو هدايت در قرآن براى همه است خواه مسلمان يا كافر زيرا خدا همه مردم را بسوى حق و حقيقت خوانده و راه را به آنها نشان داده است و آيات زيادى در قرآن مىباشد كه كلمه هدايت را در اين معنى به كار برده است . مانند : « لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى » « 2 » هدايت و راهنمايى براى آنان از جانب خدا ( بفرستادن پيامبر ) آمد و آيه « إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً . . . » « 3 » « وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى » « 4 » « وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » « 5 » « وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ » « 6 » و . . . در همه اين آيات هدايت بمعنى إرشاد و راهنمايى است .

( 1 ) آيه 85 از سورهء « طه » . ( 2 ) آيه 23 از سورهء نجم . ( 3 ) ما به انسان راه ( حق و باطل ) را نشان داديم او سپاسگزار يا ناسپاس است . ( 4 ) قوم ثمود را ما هدايت و راهنمايى كرديم ولى آنان گمراهى را بر هدايت ترجيح دادند آيه 18 از سورهء سجده . ( 5 ) تو اى پيامبر مردم را به راه راست هدايت كردى . آيه 52 از سورهء شورى . ( 6 ) آيا ما به انسان راه خبر و شر ( حق و باطل و بهشت و دوزخ ) را نشان نداديم . آيه 10 از سورهء بلد .