تفسير مجمع البيان (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٠١

[ تفسير ]

فاسقين - فسق و فسوق ، ترك اوامر خداوند است .

فرّاء ميگويد : خارج شدن و بيرون رفتن از زير فرمان اطاعت و بندگى را فسق گويند .

شأن نزول

شأن نزول

ابن عباس و ابن مسعود شأن نزول آيه را چنين بيان ميكنند خدا در بارهء منافقان قبل از آيه دو مثال زد كه يكى آيه : « كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً . . . » « 1 » و ديگرى آيه « أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ . . . » « 2 » و منافقان پس از شنيدن اين دو آيه گفتند كه : خداوند بزرگتر است از اينكه اين گونه مثالها و تشبيهات را به كار برد . از اينجهت خداوند اين آيه را نازل كرد .

قتاده و حسن بصرى ميگويند : خداوند چون مثال به عنكبوت و مگس زد ، مشركان در باره‌اش حرفها زده و سرزنش نمودند تا خدا اين آيه را نازل نمود .

[ تفسير ]

[ تفسير ]

بنا بر اين معناى اين آيه اين است كه :

خداوند هنگامى كه صلاح دانست كه مطالب را در ضمن مثالها بيان كند ، در مثال زدن بچيزهاى كوچك و حيوانات خرد از كسى شرم و آزرم ندارد . « إِنَّ اللَّهَ لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها » .

كلمهء استحياء كه بمعنى حيا كردن است در مورد كارهاى زشت و قبيح به كار ميرود كه انسان از انجام آن شرم دارد و آن را سبب نقص و عيب و سرزنش انجام دهنده‌اش ميداند . قرآن در برابر مردمى كه مثال زدن بحيوانات خرد و كوچك را سرزنش نموده و آن را زشت مىشمرند . ميفرمايد : مثل زدن به اين موجودات ريز و پست براى بيان مطلب ، شرم ندارد چه آن زشت و ناهنجار نيست .

و نيز گفته شد كه معنى « لا يَسْتَحْيِي » اينست كه خدا نميترسد « لا يخشى » كه

( 1 ) آيه 17 از سورهء بقره ( 2 ) آيه 19 از سورهء بقره