تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٠
تفصيل
ترجمه :
استدلال قائلين به عين بودن امر به شىء با نهى از ضدّ
استدلال قائلين به عين بودن امر به شىء با نهى از ضدّ
كسانى كه معتقدند امر به شىء عين نهى از ضدّ است اين‌طور استدلال كرده‌اند :
اگر امر مزبور عين نهى از ضدّ نباشد يا مثل او بوده و يا ضدّ و يا خلاف آن مىباشد درحالىكه لازم به تمام اقسامش باطل است .
بيان ملازمه
بيان ملازمه
هر دو شيئى كه با يكديگر تغاير دارند يا در صفات نفسيّه و ذاتى باهم متساوى بوده يا اين‌طور نمىباشند .
مقصود از صفات نفسيّه اوصافى است كه ذات در اتّصاف به آنها نيازى به تعقّل و تصوّر زائدى ندارد همچون وصف انسانيّت براى انسان و در مقابل آن اوصاف معنويّه واقع شده كه در اتّصاف ذات به آنها محتاج به تصوّر و تعقّل زائدى هستيم نظير حدوث و تحيّز براى انسان .
حال اگر دو شىء متغاير در صفات ذاتى و نفسيّه باهم متساوى بودند به آن دو « مثلان » گويند نظير دو جسم سياه و يا سفيد .
و اگر اين‌طور نبودند يا ذاتا و نفسا با يكديگر تنافى داشته يعنى اجتماعشان ذاتا در يك محلّ ممتنع مىباشد يا اين‌طور نيست ، پس اگر تنافى ذاتى باهم داشته باشند به آن دو « ضدّان » گويند مانند سياهى و سفيدى .
و اگر اين‌طور نبودند آنها را « خلافان » خوانند همچون سياهى و شيرينى .
تفصيل
تفصيل
قبل از ورود در تفصيل استدلال اين قائلين مقدّمه كوتاهى ذكر