تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٦١

توضيح

از اين گذشته عقلاء بدون ترديد تارك مقدّمه را مذمت و ملامت مىكنند بدون اينكه فرقى بين سبب و غير آن بگذارند و همين امر دليل وجوب مطلق مقدّمه مىباشد .

تفصيل

تفصيل

توضيح و شرح استدلال اين قائلين چنين مىباشد :

ايشان براى مرام و مدّعاى خود به دو دليل متمسّك شده‌اند :

شرح دليل اوّل

شرح دليل اوّل

اگر بنا باشد كه مقدّمه غير سببى واجب نبوده و صرفا سبب واجب باشد يكى از دو امر ذيل لازم مىآيد :

الف : تكليف ما لا يطاق يعنى مكلّف مأمور باشد به انجام فعلى كه در قدرتش نيست .

ب : واجب مطلق از وجوبش خارج و بيرون رود .

توضيح

توضيح

اگر فرض كرديم مقدّمه غير سببى لازم و واجب نيست حال از دو امر بيرون نيست :

1 - ذى المقدّمه واجب مىباشد .

2 - به واسطه عدم وجوب مقدّمه ذى المقدّمه نيز واجب نباشد .

اگر صورت اوّل را قبول كنيم لازم مىآيد مكلّف بدون آوردن مقدّمه‌اى كه وجود ذى المقدّمه وابسته به آن است به انجام ذى المقدّمه مكلّف و موظّف باشد و اين امر محال و غير ممكنى به نظر مىرسد مثلا مشروط بدون تحقّق شرط چگونه ممكنست در خارج تحقّق يابد .